ਇਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹ्मਵੈਵਰਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਈ। ਚੈਪਟਰ 'ਬ੍ਰਹਮੰਡ-ਮੋਹਨ ਕਵਚ' ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੋਤੇ, ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤੀਜੇ ਖੰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਣੇਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਖੰਡ ਸੁਣਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ, ਪਰਵਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਗੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਗਣੇਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ? ਉਹ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਕੀ ਸੀ? ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।" ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਕਥਾ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਭਾਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜ ਤੋਂ ਇਹ ਜਨਮ ਲਿਆ।" "ਸਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਉਪਹਾਸਿਤ ਹੋਈ। ਪਰਵਤ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਪਰਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਇੱਕ ਐਸਾ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਲੀਲਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।" "ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇੱਛਿਤ ਕਥਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੰਯੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਨੇ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।'" "ਜਦੋਂ ਜੋੜੇ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੁਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?' ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੀਜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਬੀਜ ਪਰਵਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਖੋਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।" "ਸ਼ਕ੍ਰ, ਰਾਜਾ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਹੂਤਾਸ਼ਨ, ਯਮ, ਭਾਸਕਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੂਤਾਸ਼ਨ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰ-ਭੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ, ਢੁਕਵੇਂ ਸਿਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੀਜ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਭੈ-ਨਾਸਕ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ।'" "ਹਰੀ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਵੀ ਆਏ।" "ਸ੍ਰੀ ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਵਾਨ, ਪਰਵਤੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'" "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ੍ਰੀ ਸੂਰਜ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।'" "ਪਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀਜ-ਰੂਪ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਣੇਸ਼ਾ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਅਪਕ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਕਥਾ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।