ਇਹ ਕਥਾ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੈਵਰਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਖੰਡ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਬੀਜ-ਸਰੂਪ ਹੋ।” ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ, ਪਦਮਾ ਦੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ, ਕਲਪ-ਵ੍ਰੱਖ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਨ ਦੀ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਸੰਪੱਤੀ, ਧਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਰੂਭੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੂਧ ਤੋਂ ਘੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਯਜਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, “ਸਰੂਭੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਸਤਤ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਸਰੂਭੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਧਿਕਾ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਿਵ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰੀਤ ਹਨ। ਇਹ ਰਸ-ਮਹੋਤਸਵ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਰਸ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।” ਪਰਵਤੀ, ਜੋ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੀ, ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਬੋਲੀ, “ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ, ਸਿੱਧਾਂ ਲਈ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੋਹਕ ਤੰਤਰ। ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਧਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀਤ ਕਥਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦੌਰਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਰੀਤਿ। ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ?” ਪੰਜ ਚਿਹਰਾਂ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ, ਸੁੱਕਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਅਤੇ ਜੀਭ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ, ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। “ਮੈਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ, ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅਰਧ-ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੋ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਥੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਰਾਧਾ, ਮੇਰੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਸਚੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੁರ್ಗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਨਾ ਸੰਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਨਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਥੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਦੁर्गਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੁργਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ।” “ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ, ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਸ-ਨ੍ਰਿਤਯ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ, ਚਮਕਦੇ ਰਤਨ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸ ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੁργਾ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਸਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਰਸ-ਮੰਡਲ, ਰਾਧਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।