ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ਿ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਯੱਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਆਸ਼ਰਾ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੱਧ-ਦਿਨ ਦੇ ਗਰਮੀ ਭਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਵਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਅੱਗ (ਅਗਨੀ), ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਆਹੁਤੀ ਵੀ ਸੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਜਦ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਧਨ ਦੀ ਰੂਪਾਵਲੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਜਨਹਾਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਤਪस्वੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਸਦ੍ਰਸ਼ ਮੁਖ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 'ਪਦਮਾ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਕਮਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਰਵਜ੍ਯਾਨੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਨਾਗਨਜਿਤੀ, ਤੂੰ ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਗਨੀ ਦੀ ਤਾਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ। ਅਗਨੀ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੋ ਦੇਵੀ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਸੋ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਉਹ ਸਭ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪੂਰਨ ਭਾਗ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੱਪ ਜਾਂ ਵੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੁਜਾ ਜਨਮ, ਜਾਂ ਫਲ ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰੁੱਖ ਨਿਕੰਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਯੱਗ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ, 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਅਗਨੀ ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ?" ਨਾਰਾਯਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।