ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਛੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣ ਵਚਨ ਬੜੇ ਹੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਘਟਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਰੂਪ, ਗੁਣ, ਯਸ਼, ਤੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ। ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਕਥਾ ਦੱਸੋ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਤ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।" ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਲ ਹੈ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਸਵਧਾ' ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ, ਜਨਮ, ਫਲ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਕਹਿਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸਭਾ ਬੜੀ ਹੀ ਸੁਖਦਾਈ ਸੀ। ਉਥੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਨਾਰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਯਜਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਆਦਿ ਨੇ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਰਮੀ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਵਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਅੱਗ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੜ ਸਕਦੀ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਅੱਗ ਤੋਂ ਹੀ ਲਾਭ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਜਨਹਾਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਡਿਆ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ। ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਾਰਨ 'ਪਦਮਾ' ਕਹਲਾਈ, ਉਸ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਰਵਗਿਆਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਨਾਗਨਜਿਤੀ ਹੈ, ਨਾਗਨਜਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ। ਅੱਗ ਤੇਰਾ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵਜੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਨ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦੇ ਕੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋ ਦਿਵਿਆ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਮਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮੰਨਿਆ।