ਚੌਥੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਬਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ ਦਾ ਪਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਨਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰੂਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾਸ ਦਾ ਗੋਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਜੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਚਲਚਲਾਹਟ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ। ਇਹ ਭ੍ਰੂਣ ਗੰਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ, ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮੱਖੀਆਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭੁੱਖ, ਕਾਮ-ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭ੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬਹੁਤ ਬੁੱਢਾ, ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਬਹਿਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਛਤਾਵਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਕاش, ਮੈਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਜਦ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੰਨਾ ਅਤੇ ਸਟਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਡਰ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਦਾ ਦੂਤ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ, ਜਾ ਕੇ, ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਸਾਰਥਕ, ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਵਿਅੰਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਨਾਮ, ਸੁੱਚਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁਹਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ। ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੋ। ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਾ ਅਵਸਥਾ ਦਿਓ।" ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਸਕਰਾਏ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।" ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੁਕ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੀ ਘੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਲਾ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਵਿਪਲਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੀਹ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਦੋ ਪੱਖਾਂ—ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰਿਤੂਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਯਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਅਯਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।