ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਯਥਾਰਥਤਾਵਾਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਟੋਕਰੇ ਵਰਗੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਸਟ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੱਕ ਲੰਬੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤુલਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਵਚਨ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਜਿੰਨੀ ਲੰਬੀ ਅਵਧੀ ਲਈ ਉਥੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇੱਕ ਚੰਡਾਲ ਤુલਸੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ ਜਾਂ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਸੱਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਦੇਵਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਗੂੰਗਾ ਤੇ ਬਹਿਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਮਨੁੱਖ ਕੋੜੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਰੀਛ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ (ਦਵਿਜ) ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਚਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਭਿਆਨਕ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਜਾਤਿ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਸੂਤੀ (ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋਤਿਸ਼, ਆਯੁਰਵੇਦ ਜਾਂ ਵੈਦਕ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੱਪ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਗਣਿਤਜ्ञ ਜਾਂ ਵੈਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਦੇ ਖੱਡੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਚਾਹੀਦੀ, ਤੇ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਚੀਜ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਨਰਕ ਦੇ ਖੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਗਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਨਰਕ ਦੇ ਖੱਡੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ? ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੜ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ?" ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।" ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਾਂ, ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ, ਰੋਗ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਲੋਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਬਿਨਾਸੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਾ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦੇ ਮਾਰਗ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।