ਕਰਮ ਇੱਕ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਪਜ ਹੋਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਜੀਵਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਜੀਵ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਤੇ ਅੱਗ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਜੀਵਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਇਹ embodied self ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਤਾ, ਭੋਗਤਾ, ਆਤਮਾ, ਤੇ ਭੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ, ਜੋ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਨਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ—ਇਹ ਮਾਨ ਹੈ। ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ—ਇਹੀ embodied self ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਪਵਨ, ਧਰਤੀ, ਬੋਲੀ, ਆਦਿ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜੋ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।" "ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਕਿਸ ਜਣਨੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਯਮ?" "ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹਰੀ ਭਗਤੀ?" "ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਉਮਰ?" "ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅੰਗ-ਹੀਣ, ਅੰਨ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਹਿਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ?" "ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਾਗਲ, ਬਹੁਤ ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ?" "ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਤਪਸਵੀ?" "ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਗੋਲੋਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ?" "ਕੌਣ ਕਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਾਓ।" ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਮਸਕਰਾ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ।" ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਯੋਗੀਆਂ, ਤੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ—" "ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਰਦਾਨ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਹੈ; ਭਵਾਨੀ, ਭਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਹੈ; ਧਰਮ, ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ; ਸ਼ਤਰੂਪਾ, ਮਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਅਦਿਤੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਅਹਲਿਆ, ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਰਤੀ, ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਸਵਾਹਾ, ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਵਰਨਾਨੀ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਦਕਸ਼ਿਨਾ, ਯਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ—" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਤੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਿਤ ਹੋ, ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੰਗ—ਮੈਂ ਸਭ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣ।" "ਅੰਤ ਵਿਚ, ਸਤ੍ਯਵਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ।" "ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।" ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਜਨਮ ਸੁਭ ਅਤੇ ਅਸੁਭ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਦੇਵ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ—ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦੇ ਜਾਂ ਸਹੇੜਦੇ ਹਨ।