ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਯੋਗਿਨੀ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਚ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਹਰਿ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਸ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਾਇਆ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—"ਸ਼੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ ਕਲੀੰ ਐਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨਯੈ ਸ੍ਵਾਹਾ"—ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਅਤੇ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਘੀ ਦੀ ਦੀਵੇ, ਧੂਪ, ਸਿੰਧੂਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਦ ਹਰਿ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਾਲਾ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਭਜਨ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਵੀਂ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੈਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।" ਫਿਰ ਨਾਰਾਯਣ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹਰਿ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਉਹ ਜੋ ਅਨੇਕਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਅ ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਰੋਂਦੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਹਰਿ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇਂ।" ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਈ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਵ੍ਰਿੰਦਾ, ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ, ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦਿਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਾਛਿਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਅ ਵਿਛੁੜ ਗਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਿਅ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰੋਗੀ ਹਨ, ਉਹ ਰੋਗ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਆਵਾਹਨ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਰ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਪੂਜਨਯੋਗ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮੁਨਿ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?