ਇਹ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਕੋਈ ਦੋ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਚਾਰ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੀ ਛਾਪ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ। ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ। ਕੁਝ ਛੋਟੀ ਤੇ ਦੋ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਗੋਲ ਸ਼ਿਲਾ ਦੋ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਤ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਕੁਝ ਮੋਟੀ ਹਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਸੱਤ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਚੱਕਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਪਹੀਏਆਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਹੀਆ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲਾ। ਕੁਝ ਦੋ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦੋ ਪਹੀਏਆਂ ਵਾਲੀ, ਸਮਤਲ, ਸਾਫ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਸੁਖਮ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਪਹੀਏ, ਇੱਕ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਵਾਫ਼ਾਦਾਰੀ ਹੈ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ, ਗੋਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਾਪ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛਤਰੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਲਾ ਰਾਜਯੋਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੂੰਹ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਰੀਬੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਪੀਤ ਰੰਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਸਥਾਪਨਾ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦীক্ষਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਤਪस्या ਕਰਨਾ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜੋ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਣਗਿਣਤ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਾਪ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਖ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ, ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਸੰਖ ਇਕਠੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਵੀਰਯ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਿਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰ ਲੀ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ।