ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਟਾਪੂ (ਦਵੀਪ) ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੱਠ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਠ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਏ। ਫਿਰ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸਵਰਲੋਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਚੋਟੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਵృద్ధਾਵਸਥਾ ਆਦਿ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਬਣਾਏ—ਅਤਲ, ਵਿਤਲ, ਸੁਤਲ ਅਤੇ ਤਲਾਤਲ ਆਦਿ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਮਹਾਂਦਵੀਪ, ਸੱਤ ਆਕਾਸ਼ (ਸਵਰਗ), ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਬੇਅੰਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ (ਵਿਸ਼ਵ) ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਵੈਕੁੰਠ, ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਅਤੇ ਗੋਲੋਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੌਤੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਕਾਮਪ੍ਰਵਿਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਕਾਮੁਕੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਗਰਭ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਤਰਕ, ਵਿਆਕਰਨ ਆਦਿ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਛੇ ਸੁੰਦਰ ਰਾਗ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤ ਵਿਭਿੰਨ ਲਯਾਂ ਨਾਲ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸਾਲ, ਮਹੀਨਾ, ਰੁੱਤ, ਤਿਥੀ, ਅਤੇ ਦੰਡ, ਕਸ਼ਣ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਪੋਸ਼ਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ, ਬੁੱਧੀ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਆਦਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਦਮਾ ਅਤੇ ਵਾਰਾਹ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਲਯਾ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਕੰਵਾਰੀ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਧਾਤੂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਅਧਰਮ (ਅਣਧਰਮਤਾ) ਜਨਮ ਲਿਆ। ਧਾਤੂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ। ਧਾਤੂ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਨਕ, ਸਨੰਦਨ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਨਾਤਨ। ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ-ਰੂਪ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਮਨੂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਧਾਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣੇ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀਸ਼ੀਲ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਮਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਗੋਲੋਕ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਸਤਵ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਉੱਚੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਭਯੰਕਰ ਵੀ ਹਨ। ਸੱਜੇ ਕੰਨ ਵਿਚੋਂ ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਵਿਚੋਂ ਪੁਲਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਨੱਕ ਤੋਂ ਅਰਣੀ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਤਾਲੂ ਤੋਂ ਅੰਗਿਰਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਛਾਂ ਤੋਂ ਕਰਦਮ, ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਸਾਰਾਂ, ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ।