ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤਾ?” ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿਚ ਡਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਆਣੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੱਤੀ, “ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਤੂੰ ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੇਖੇਂਗੀ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਪਿਆਰੀਏ? ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰੇਂਗੀ, ਤਦ ਤੂੰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਪਿਆਰੀ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸੁਆਮੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੁੰਦਰ ਵਿਛੌਣੇ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋ ਗਈ। ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਟੀਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਣਕਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਇਸ ਵਿਛੌਣੇ ਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੀ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪ ਵੀ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਤੱਤ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛਣਿਕ ਸਮਝ ਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਸਰੀਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ। ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਆਨੰਦਮਈ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਪਰਮ ਆਕਰਸ਼ਕ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਾਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੌਰੀਆਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ, ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਰਸ ਵਿਚ ਭਿੱਜੇ, ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਦੇ ਰਹੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਵੇਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸੁਖਦਾਈ ਵਿਛੌਣੇ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਤ ਦੀ ਆਰਾਮਗਾਹ ਛੱਡੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੀਰੇ, ਰਤਨ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਸੀ—ਮੋਤੀ, ਲਾਲ, ਹੀਰਾ—ਸਾਰੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸਨ। ਉਸ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ, ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗਾਂਵਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਜਾ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ। ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਫੌਜ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਧਨੁਧਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਅਣਪਮ ਮਾਪ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਥ ਸਵਾਰ। ਉਸ ਨੇ ਤੀਹ ਅਕਸ਼ੌਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਟਵ੍ਰਿਖਸ਼ ਖਲੋਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ, ਕਪਿਲਾ ਜੀ ਦੀ ਤਪੋਭੂਮੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਗਿਆ। ਇਹ ਥਾਂ ਸ੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਦਾ ਭਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ।