ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਾਇਆਵੀ ਮਿਰਗ ਨੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਸੇਵਕ ਜੋ ਦਰਬਾਨ ਸੀ, ਸਨਕਾਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਭਰੀ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੀ। ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਵਿਥਾ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕ ਗਿੱਧ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ਜਾ ਕੇ ਉਸ (ਰਾਵਣ) ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਗਨੀ-ਪਰੀਖਿਆ ਕਰਵਾਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਛਾਇਆ-ਸਰੂਪ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਥੇ ਹੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਜਨ-ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਸੁਭਾਗੀ ਧੀ ਵੇਦਵਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਇਆ ਹੀ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਬਣੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।" ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਛਾਇਆ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਦਿਓ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ!" ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ ਕੇ ਰਸਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਪਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੋਹਕ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਵੇਦਵਤੀ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਕਮਲਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਚਾਰੋਂ ਵੇਦ ਸਦਾ ਹੀ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਤੇਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਸਿਆਹ ਬਿਸਤਰਾ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਕਰਿਤੀ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰੇਮ-ਲੀਲਾ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਰਜੋਦਰਸ਼ਾ ਹੋਈ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੰਗ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਸੋ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਸੁਭਾਗਾ ਸਮੇਂ, ਸੁਭਾਗਾ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਜੋਗ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਚਮਕਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਯੋਨੀ, ਉਹ ਜਨਮੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਜੋੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਪਦਮਰਾਗਾ ਮਣੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜ-ਲੱਖਮੀ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਪੱਕੇ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਸੀ, ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਕਦੀ ਹੋਈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਗੋਲ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਲਹਿਰਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।