ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਉਹ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਇਹ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ, ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਜਲ ਤੱਤ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪਤਝੜ ਦੇ ਮੱਧ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ, ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ। ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨਰਮ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਲੰਮੇ, ਲਹਿਰਾਂਦਾਰ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਰੂਪਵਾਨ ਗਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਪੱਕੇ ਅਨਾਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਲਜਜਤ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਆਨੰਦ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤੀਹ ਮਿਲੀਅਨ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਲੱਖਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਚਿੱਟੇ ਚੰਪਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਮੋਲਕ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਚ ਲਾਲ ਰਤਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਕਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਨਰਮ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਾਸ਼ੀ ਮਹਲ ਤੋਂ ਉਤਰੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦਾ ਤਿਲਕ ਸੀ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਤਿਲਕ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੇਠਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਗਈ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਅਚੂਤ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੋਪ ਵੀ ਡਰ ਗਏ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ گردਨਾਂ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੰਗਾ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉੱਠੀ ਤੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜੀ ਸੀ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਡਰੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿਤੀ। ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਧਾ ਉੱਤੇ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮੂਲ ਸਤਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਦਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ। ਉਹ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅਰਧ ਹੈ, ਤੇ ਚਮਕ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਰੌਣਕ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭਾ ਪਰਮ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਅਜਨਮੀ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ, ਧਨਵੰਤ, ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਆਤਮ-ਸਮਮਾਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਧਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਰਾਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਤੂੰ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ (ਗੰਗਾ) ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੱਕਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਅਣੁਚਿਤ ਕੰਮ ਤੂੰ ਹੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਚੰਚਲ! ਇਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲੈ ਜਾ ਤੇ ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਚਲਾ ਜਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਰਜਾ ਨਾਲ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।