ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਸ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਰਾਧਾ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਜੀ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਕਦੇ ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਲੰਬਾਈ ਉਸ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵੱਧ, ਕਦੇ ਸਾਠ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਚਾਰ ਗੁਣਾ, ਕਦੇ ਵੀਹ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਚਾਰ ਗੁਣਾ, ਕਦੇ ਤੀਹ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਪੰਜ ਗੁਣਾ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਛੇ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਗੁਣਾ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਜਾਂ ਛੇ ਗੁਣਾ। ਕਦੇ ਲੰਬਾਈ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਗੁਣਾ, ਕਦੇ ਦਸ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਪੰਜ ਗੁਣਾ। ਇਹ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭੋਗਵਤੀ ਨਦੀ ਸਿਰਫ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਕੋਸ ਚੌੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗੂ ਚਿੱਟੀ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾਮਹਾ! ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਵੀ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਇਕਵੀਹ ਸ਼ਲੋਕ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੂਰਖ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਸਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸਾਗਰ ਪੁੱਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨੇ ਛੂਹਿਆ ਸੀ, ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਰਾਧਾ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਅਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਰਾਧਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਰਾਧਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਮਿਲ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣਿ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੁਮਾਇਆ, ਜੋ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰਬਸਵਰੂਪਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਧਰਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ), ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ...