ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸੋ ਮਾਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮਾਨਵੰਤਰ ਤੱਕ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਵਾਯੂ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਸੋ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਆਗਮ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ। ਧਰਤੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਆਦਰਣੀਯ, ਅਤੇ ਜਿੱਤਵਾਲੀ ਬਣੀ? ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹਰ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲੀਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਪੱਖ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ, ਸੁਣੋ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਮੱਜਾ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ, ਧਰਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਮੇਦਿਨੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੁਣੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਮਤ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾ-ਕੋਸ्मिक ਸਰੀਰ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਮ-ਕੁਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਇਆ। ਹਰ ਰੋਮ-ਕੁਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਥੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਹਰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਹਿਮਾਲਾ, ਮੇਰੂ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਚੰਦ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਭੂਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਾਸਵਾਨ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਨ-ਮਾਨੇ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮਹਾ-ਕੋਸ्मिक ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਰਾਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਧਿਪਤਿ ਹੈ। ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਵਾਰਾਹ (ਸੂਰ) ਰੂਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਆਧਾਰ ਵਾਰਾਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮ-ਵਿਧੀ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉਠਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਦਰ ਸੁਖ-ਸ਼ੈਯਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਖੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਪਸ਼ ਤੋਂ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਭੁੱਲ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ, ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇਤਰ, ਦੀਵੇ, ਭੋਗ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਹਾਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੂਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।