ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਰਚਨਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾ-ਵੀਰਾਟ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਕਦੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਾ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅਤੇ ਅਜਰ-ਅਮਰ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਭਗਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੰਸਰੀ ਫੜ੍ਹ ਕੇ, ਗੋਪਾਲਕ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਗਿਆਨ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮਹਾ-ਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵਾਮ-ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਭਾਗ, ਅਤੇ ਮਾਣ-ਪਤਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਕਮਲ-ਰੂਪ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵਾਮ-ਅੰਸ਼ ਤੋਂ, ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਾਣ, ਪ੍ਰੇਮ, ਅਤੇ ਭਾਗ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਨੀਕ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਾ ‘ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ‘ਤੇ ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਤਕ ਦਿਵ੍ਯ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੇ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਦੁਇ-ਜਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਨੀਕ ਬਣੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤਕ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵੀ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤਕ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਿਆ। ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਵਾਯੂ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਤਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜੀ ਗਏ। ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਆਗਮ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਾਣਯੋਗ, ਸਭ ਦੀ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਜਿਤੀ-ਜਿਤੀ ਬਣੀ? ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹਰ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਲੁਕ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ।