ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਤਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ-ਸਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਨਵੀਂ, ਸੁੰਦਰ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣਾਓ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਰਾਧਾ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ; ਭਲਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੌਣ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੀ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਕਾਮਨਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿ। ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸ, ਤੇਰਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖੀਤ ਰਹੇਗਾ। ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਏਗੀ। ਮਨੁੱਖ, ਮਨੂ, ਦੇਵਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।" "ਕਾਣ੍ਵ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਣੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਿਦਵਾਨ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੂ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ—ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।" ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਹ ਹੈ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਦੀ ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੈਨਿਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਘੜਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।" "ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ—ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਮੁਰਮੁਰੇ, ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਸੁਆਸਤਿਕ, ਚੀਨੀ, ਚਿੱਟੇ ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ, ਘਿਉ, ਨਮਕ ਵਾਲੇ ਭੋਗ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਅੰਜਨ, ਕੇਕ, ਸੁਆਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਪੱਕੇ ਅੰਬ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਕੇਸਰ, ਅਦਰਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਕੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਫਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਗੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ—ਇਹ ਸਭ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂ।" "ਜੇਕਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ—ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ, ਬਹੁਤ惹ਣੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।