ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਜਲ-ਬੁੱਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰੋਮ-ਕੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਪ ਵੀ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਉੱਤੇ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਪੱਤਾ ਤੈਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਜਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦੇਸ਼ਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਮੱਤਲੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਸਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ, ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਕਲਪ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਪ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰਾਹਾ ਅਤੇ ਪਦਮਾ। ਚਾਰ ਯੁੱਗ ਹਨ: ਸਤਯੁਗ, ਤ੍ਰੇਤਾਂ, ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ। ਇਕ ਮਨਵੰਤਰ ਇਕੱਤਰ ਅਹੰਕਾਰ ਸਤੱਤਰ (੧੭੧) ਦੈਵੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਠ (੩੬੦) ਐਸੇ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਛੋਟੇ ਕਲਪ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਲਯ ਆਦਿ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੀ ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਲਪ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰਾਹਾ ਅਤੇ ਪਦਮਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਵਰਾਹਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ, ਉੱਠਾ ਲਿਆ। ਪਦਮਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਰਚਣ ਦੇ ਬਾਦ, ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਉੱਤੇ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਸ ਮੰਡਲ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮਨੋਹਰ ਕਾਮਨਾ ਰੂਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਨ, ਉਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਚੰਦਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਢਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭੋਗ ਸਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ, ਜਗਤਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਰਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਕਨਿਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਹਰੀ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਦੌੜੀ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ, ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਣ ਸੀ। ਸੁੰਦਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਲਾਵਣਯਮਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਬੰਧੁਜੀਵ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਲਾਲ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ ਦੱਸ ਲੱਖ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਦਨੀਆਂ ਵਰਗਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਚੋਚ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗਲਾਬੀ ਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੰਧੂਰ ਦਾ ਤਿਲਕ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।