ਸਭ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਉੱਚ, ਨੀਚ ਜਾਂ ਮੱਧਮ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੱਧਮ ਜੀਵ ਰਜੋ ਗੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਚ ਜੀਵ ਤਮੋ ਗੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨਮਾਨੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵੰਡ ਹੈ। ਦੁਖ-ਨਾਸ਼ਕਾ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਪਾਸਨਾ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਗਣੇਸ਼, ਖੁਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ — ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਪਾਸਨਾ ਮੰਗਲਭੂਪ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸਵਿਤਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਪਾਸਨਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਧਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋਈ। ਗੋਪੀਆਂ, ਗੋਪ, ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਗਣ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਨੂਆਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸੁਯਜਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਜੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਮਝਣ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਅਾਸ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ। ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਜੋ ਕੁਝ ਜੀਵ ਉਸ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਭ ਲਈ ਗੋਕੁਲ ਸਦਾ-ਅਭਿੰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਲੋਕ ਵੀ ਸਦਾ-ਅਭਿੰਨ ਹੈ। ਵੈਕੁੰਠ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ-ਅਭਿੰਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਪਸ਼, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ, ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸੋਣਾਰ ਕੁੰਡਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। 'ਐਸ਼ਵਰਯ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਰਮ-ਸੰਪਤਾ, ਅਤੇ 'ਸ਼ਕਤੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਤਾਕਤ। 'ਭਾਗ' ਸ਼ਬਦ ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਸੰਪੰਨਤਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਸਦਾ ਹਨ, ਉਹ 'ਭਗਵਾਨ' ਕਹਾਇਆ। ਯੋਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਚਮਕ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਸਭ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਗਤ, ਜੋ ਸੂਖਮ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਉਹ ਪਰਮ-ਚਮਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣਾ, ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਬਾਦਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਰਾਸ ਨ੍ਰਿਤਯ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ, ਵੱਡੇ, ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਲੁਭਾਵਣੇ ਹਨ। ਨੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਮੁਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਦੋ ਭੁਜਾ ਵਾਲਾ, ਹਾਥ ਵਿੱਚ ਵਾਂਸਲੀ, ਕੀਮਤੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਕਰਮ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।