ਸੁਨੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਸਕਰਾ ਉਠੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਨਾਰਦ ਦਾ ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਸਵਾਲ' ਨਾਮਕ ਉਨਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਵਲ-ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਣੀ (ਸਰਸਵਤੀ), ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ), ਗੰਗਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਗ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਦੁਖੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਗੋਵਰਧਨ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਠਾਇਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਹਰੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਰਚੀਤਾ ਹੈ, ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਕਵਲ-ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਸ-ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਭੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸ਼ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚੀਤਾ, ਇੱਕ ਪਲਕ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਪਿਆਰੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕੇ? ਤੂੰ, ਅਸੀਂ, ਮਨੁਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਅੰਸ਼ ਹਾਂ। ਉਹ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼, ਜੋ ਕਿ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਥਾਮਦਾ ਹੈ। ਗੋਲੋਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਹੀ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਲੋਕ ਅਤੇ ਆਵਾਸ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾ ਹਨ। ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਚੀਤਾ, ਸਦਾ-ਸਤ ਰੂਪ ਨੈਸਰਗੀਕ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੈਸਰਗੀਕਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਨਿਤ-ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰਾਯਣੀ ਹੈ, ਪਰਮ, ਨਿਤ ਸ਼ਕਤੀ, ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ। ਹੁਣ, ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਜਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਨੇ, ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੇਪ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਨਾਰੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਰੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ, ਮਾਂ, ਅਤੇ ਪਤੀ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਆਦਿ-ਨੈਸਰਗੀਕਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ, ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ, ਸਾਰੀ ਸੰਪੰਨਤਾ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਉਪਾਸਨਾ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਸੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ-ਰੂਪ ਨੈਸਰਗੀਕਤਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦਾ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। 'ਪ੍ਰ' ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਕ੍ਰਿਤ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ। ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਸਤਵ ਗੁਣ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸਦੀ ਨੈਸਰਗੀਕਤਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। 'ਪ੍ਰ' ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, 'ਕ੍ਰਿਤ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਯੋਗ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਆਤਮਾ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ, ਨਿਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਰਮ ਯੋਗੀ, ਮਰਦ-ਨਾਰੀ ਦੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇਛਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੰਜ-ਰੂਪ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੁર્ગਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਾਸਿਤ ਹੈ।