ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਾ-ਰੰਗਾ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਸੁੰਦਰ ਜਵੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਆ ਬੈਠੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੰਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਰਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਸਦੀ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਕਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬਾਣ—ਮਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੋਹਤ, ਉਣਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਚਲਾਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਰੀਖਾ ਲਈ, ਕਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਚਲਾਏ। ਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਬੀਜ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਬੀਜ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਭੜਕਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪਾਣੀ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਹੇ ਦੁਇ-ਜਾਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬੁਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਪੁਰਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮੀ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਾਹ ਤੋਂ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਵਾਯੂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵਾਯੂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਛਾ-ਬਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੀਜ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬਲੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇਕ ਰੋਮ-ਕੂਹ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਾਂਗ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਮੱਤ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਮੇਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਦੁਇ-ਜਾਤੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ-ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰਾ੍ਹਾ ਤੇ ਪਦਮਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਲਪ ਹਨ। ਸਤਯ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲੀ—ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕਹੱਤਰ (71) ਦੇਵ ਯੁਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਠ (360) ਐਸੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਲਕ-ਝਪਕਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਕਈ ਛੋਟੇ ਕਲਪ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ ਆਦਿ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਕਲਪ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰਾ੍ਹਾ, ਪਦਮਾ—ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਜਣਹਾਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਬਣਾਈ ਤੇ ਸ੍ਰਿਜਣ ਕੀਤਾ। ਵਰਾ੍ਹਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।