ਧਾਤ੍ਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਬੱਚਾ ਭ੍ਰਿਗੁ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ—ਇਹ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਪਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਪ ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੰਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯੋਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਇਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਤੇ ਚੇਲੇ ਵਾਂਗ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਬੱਚੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪੁਲਸਤ੍ਯਾ ਸੀ, ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅੱਜ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ। ਪੁਲਹ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਖਰਾ ਤਪੋਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਪੁਲਸਤ੍ਯਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਸਮੂਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਜਟਾਵਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਜਿਹੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਸਮੇਂ ਉਪਜੇ, ਉਹ ਇਕੱਤਰ ਕਰਤਾ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।” ਸੌਤੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੋਕਣ ਔਖੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ। ਕਾਲਾਗ್ನਿਰੁਦ੍ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰੁਦ੍ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਉਸਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਹਨ।” ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ? ਫਿਰ ਸੰਕਾ, ਸਨੰਦ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਨਾਤਨ—ਇਹ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਕਾ ਤੇ ਸਨੰਦ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ ਹਨ। ਸਨਾਤਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਦਾ ਲਈ ਹਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਨ। ਸਨਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਮਾਰਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਹੈ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਸੌਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ। ਜੋ ਕੁਝ ਲਾਭਕਾਰੀ, ਸੱਚਾ, ਵੇਦ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ, ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਗਿਆਨ ਦੀ ਜੋਤ ਦੀ ਲੌ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹਨ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਚੇਲੇ ਵਾਂਗ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ। ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਧਰਮੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਪੂਰਵਜ ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੋਵੇਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਿੱਤ, ਨਿਯਤ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।’” ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦ ਮਿਲੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਗਾਂਧਰਵ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਹੁਣ ਸ਼ਾਪ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਕਰਤਾ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਨਬੰਧੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਾਤ੍ਰ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਸੰਵਾਦ ਤੱਕ, ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।