ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗੰਧਰਵੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਖਾਣਾ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਈ ਤੇਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਸਰੀਰ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੱਚੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਲੱਡੂ ਜਾਂ ਕੱਚਾ ਕੇਲਾ ਵੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ। ਰੋਚਨਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਸ਼ੱਕਰ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।” ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਗੰਧਰਵੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਏਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂ ਦੌੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਕਲੇਸ਼, ਕੜਵੇ ਬੋਲ, ਡਰ ਜਾਂ ਗ਼ਮ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਤ (ਵਾਯੂ) ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, “ਪੱਕਾ ਕੇਲਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਬੀਜ, ਮੱਝ ਦੀ ਦਹੀਂ, ਮਿੱਠਾ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੱਕਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਿਸ ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ, ਠੰਢੇ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਨਣ ਦੀ ਲਾਈ—all ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਬੇਟਾ, ਤੁਰੰਤ ਵਾਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।” ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਗ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਰੋਗ ਨੇ ਮਾਰਿਆ? ਦੱਸੋ, ਸੋਹਣੀਏ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਣੀਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਗੰਧਰਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਮਾਲਾਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣੋ—ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ—ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਦਾ ਸਾਹ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਵੋ, ਵਾਪਸ ਦੇਵੋ!’” ਮਾਲਾਵਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਜੋਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲਬਾਤ ਚਲ ਪਈ। ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਆਪ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਇਸਤਰੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹਲਕਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭੇਖ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਠੀਕ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਿਲਾ ਤਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਸਵੇਤਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, “ਕੇਸ਼ਵ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਬੋਲ ਪਏ, “ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਲੱਖਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਾਕੀ ਰਹੀ। ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਖੁਦ, ਵਿ्णੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿਆਂਗਾ।” ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ‘ਹਰਿ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਏ’—ਪਰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹਨ। ‘ਵਿ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ‘ਨੁ’ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦਗੀ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਵਿ्णੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ, ਵਿਵਸਥਾਪਕ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਗ, ਜੀਵਨ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਉਗਰਿਆ।