ਜਿਸ ਇਕ ਅਪਰੰਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਯੋਗੀ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਉਸ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ ਹੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਲ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਮਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਲੀਲਾ ਅਚਾਨਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਮੌਤ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਇਆ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੇ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰ ਲੀ, ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ? ਪੁੱਛ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਕੁੰਵਰੀ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਲਾਵਤੀ—ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ—ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਾਰੇ ਕਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਐਸੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅਪਮੰਗਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਕਾਰਣ ਨਾ ਹੋਵੇ? ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।” ਮਾਲਾਵਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬੋਲੇ, “ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਬੀਜ ਸਵੈṁ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਹਨ। ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ—ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਅਥਰਵ—ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਚਾਰੋਂ ਵੇਦ ਵੇਖੇ, ਤਦ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੇਦ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਸੀ, ਦਿਤਾ। ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ—ਧਨਵੰਤਰੀ, ਸੁਰਿਆ ਦੇ ਸੇਵਕ; ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਜਾਬਾਲਾ, ਜਾਜਲੀ, ਪੈਲਾ, ਕਰਥ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ‘ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੰਕਲਪ’ ਨਾਮ ਦਾ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖਿਆ। ਦਿਵੋਦਾਸ ਨੇ ‘ਚਿਕਿਤਸਾ ਦਰਪਣ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ‘ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਾਰ’ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਹਦੇਵ ਨੇ ‘ਰੋਗ ਸਾਗਰ ਵਿਦਾਰਕ’ ਲਿਖਿਆ। ਮਹਾਨ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ‘ਆਯੁਸ਼੍ਯਦਾਤਾ’ ਲਿਖਿਆ। ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ‘ਸਾਰਸੰਗ੍ਰਹ’ ਅਤੇ ਜਾਬਾਲਾ ਨੇ ‘ਤੰਤ੍ਰ ਸਾਰ’ ਲਿਖਿਆ। ਪੈਲਾ ਨੇ ‘ਨਿਦਾਨ’ ਅਤੇ ਕਰਥ ਨੇ ‘ਸਰਵਾਧਾਰ’ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਬੀਜ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਸਕਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਰੋਗ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ—ਇਹ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ, ਡਰਾਉਣੀ ਜ਼ੁਕਾਮ (ਜਵਰ) ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।