ମୋକ୍ଷଦାନାଂ ଯଥା କାଶୀ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଯଥା ଶିଵଃ
ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଶୀ ସର୍ବୋପରି, ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ସର୍ବୋପରି।
ନ ଚ ଵିଦ୍ଯାସମୋ ବନ୍ଧୁର୍ନାସ୍ତି କଶ୍ଚିଦ୍ଗୁରୋଃ ପରଃ
ଜ୍ଞାନ ସମାନ ବନ୍ଧୁ କିଛି ନାହିଁ, ଗୁରୁଠାରୁ ବଡ଼ କେହି ନାହିଁ।
ଗୁରୁସ୍ତ୍ରିଯାଂ ଚ ପୁତ୍ରେ ଚାପ୍ଯଭଵଦ୍ରାମହେଲନମ୍
ଗୁରୁ, ଜଣେ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଓ ପୁଅଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଦୋଷ ରାମଙ୍କ ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ଘଟିଥିଲା।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଉଵାଚ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ସତ୍ଯସାରଂ ପରଂ ଵଚଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଭଗବାନ ଏକ ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟବାଣୀ କହିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ନୀତିଯୁକ୍ତଂ ଵେଦସାରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଯାହା ନୀତିମୟ ଓ ବେଦର ସାର, ତାହା ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଯଥା ତେ ଗଜଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ କାର୍ତ୍ତିକେଯଶ୍ଚ ପାର୍ଵତି ।। । ତଥା ପରଶୁରାମଶ୍ଚ ଭାର୍ଗଵୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। 3.44.
ଯେପରି ଗଜବଦନ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୁଅ, ସେପରି ଭୃଗୁବଂଶୀ ପରଶୁରାମ ମଧ୍ୟ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନାସ୍ତ୍ଯେଷୁ ସ୍ନେହଭେଦଶ୍ଚ ତଵ ଵା ଶଂକରସ୍ଯ ଚ
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ତୁମେ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହର କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରେଣ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିଵାଦୋ ଦୈଵଦୋଷତଃ
ପିତା ଓ ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୋଷରେ ବିବାଦ ହୋଇଥିଲା।
ପୁତ୍ରାଭିଧାନଂ ଵେଦେଷୁ ପଶ୍ଯ ଵତ୍ସେ ଵରାନନେ
ହେ ଶିଶୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ବେଦରେ 'ପୁଅ' ନାମ କିପରି ଦିଆଯାଇଛି, ଦେଖ।
ପୁତ୍ରନାମାଷ୍ଟକଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସାମଵେଦୋକ୍ତମୀଶ୍ଵରି
ହେ ଦେବୀ, ସାମବେଦରେ ପୁଅଙ୍କ ଅଷ୍ଟ ନାମର ସ୍ତୋତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ଲମ୍ବୋଦରଂ ଶୂର୍ପକର୍ଣଂ ଗଜଵକ୍ତ୍ରଂ ଗୁହାଗ୍ରଜମ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଲମ୍ବୋଦର, ଶୂର୍ପକର୍ଣ୍ଣ, ଗଜବଦନ, ଗୁହାଙ୍କ ଭାଇ—
ଅଷ୍ଟାଖ୍ଯାର୍ଥଂ ଚ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶୃଣୁ ମାତର୍ହରପ୍ରିଯେ
ହେ ମାଆ, ହେ ପ୍ରିୟା, ପୁଅଙ୍କ ଏହି ଅଷ୍ଟ ନାମର ଅର୍ଥ ଶୁଣ।
ଜ୍ଞାନାର୍ଥଵାଚକୋ ଗଶ୍ଚ ଣଶ୍ଚ ନିର୍ଵାଣଵାଚକଃ
‘ଗ’ ଅକ୍ଷର ଜ୍ଞାନର ଅର୍ଥ କୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ କରେ, ଏବଂ ‘ଣ’ ଅକ୍ଷର ମୁକ୍ତିର ଅର୍ଥ କୁ ଦର୍ଶାଏ।
ଏକଶବ୍ଦଃ ପ୍ରଧାନାର୍ଥୋ ଦନ୍ତଶ୍ଚ ବଲଵାଚକଃ
ଏକ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଧାନ ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ‘ଦନ୍ତ’ ଶକ୍ତିର ଚିହ୍ନ।
ଦୀନାର୍ଥଵାଚକୋ ହେଶ୍ଚ ରମ୍ବଃ ପାଲକଵାଚକଃ
‘ହେ’ ଶବ୍ଦ ଦୁଃଖ ଓ ଦରିଦ୍ରତାର ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ‘ରମ୍ବ’ ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରକ୍ଷକ।
ଵିପତ୍ତିଵାଚକୋ ଵିଘ୍ନୋ ନାଯକଃ ଖଣ୍ଡନାର୍ଥକଃ ।। 3.44.
‘ବିଘ୍ନ’ ଶବ୍ଦ ଅସୁବିଧାର ଅର୍ଥ ଦେଇଥାଏ, ‘ନାୟକ’ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନେତା; ଏବଂ ‘ଖଣ୍ଡନ’ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନାଶ।
ଵିଷ୍ଣୁଦତ୍ତୈଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଯସ୍ଯ ଲମ୍ବଂ ପୁରୋଦରମ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପେଟ ଉତ୍ତଳ ହୋଇଛି।
ଶୂର୍ପାକାରୌ ଚ ଯତ୍କର୍ଣୌ ଵିଘ୍ନଵାରଣକାରକୌ
ତାଙ୍କର କଣ ଚାଲା ଚାଲି ମାଣି ଦେଖିବାକୁ ଶୂର୍ପ ଭଳି, ଯାହା ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦଂ ମୁନିନା ଦତ୍ତଂ ଯନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ପୁଷ୍ପକମ୍
ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଫୁଲର ମାଳା, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାର ଚିହ୍ନ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧାଯାଇଛି।
ଗୁହସ୍ଯାଗ୍ରେ ଚ ଜାତୋଽଯମାଵିର୍ଭୂତୋ ହରାଲଯେ
ଗୁହାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ହରାଙ୍କ ଗୃହରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରକଟି ହୋଇଥିଲା।
ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ ସୁଖୀ ସର୍ଵତୋ ଜଯୀ
ଯିଏ ଏହି ଶ୍ଳୋକକୁ ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ପ୍ରତିଦିନ ପଢେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁଖୀ ଓ ବିଜୟୀ ହୁଏ।
ଗଣେଶ୍ଵରପ୍ରସାଦେନ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗଣେଶ୍ଵରଙ୍କର କୃପାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ହେବାକୁ ସମ୍ଭବ।
ମହାଜଡଃ କଵୀନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଯାଵାଂଶ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏକ ବଡ଼ ଅବୁଦ୍ଧି ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି ଓ ଜ୍ଞାନୀ ହେବାକୁ ପାରେ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ହିତଂ ସାରଂ ନୀତିସାରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏହା ଉପକାରୀ, ଏହାରେ ସାର ଅଛି, ନୀତିର ମୂଳ ଅଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ କୋପାତ୍କୃତ୍ଵା ଦନ୍ତଭଙ୍ଗଂ ଗଣେଶସ୍ଯ ସ୍ଥିତୋଽଶିଵେ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: କ୍ରୋଧରେ ଗଣେଶଙ୍କର ଦନ୍ତ ଭଙ୍ଗ କରି, ମୁଁ ଅଶୁଭ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲି।
ସ୍ତୋତ୍ରେଣୈଵ ମଯୋକ୍ତେନ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଗଣପତିଂ ପରମ୍
ମୁଁ ନିଜେ ଲେଖିଥିବା ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରା ଶକ୍ତିର୍ବୁଦ୍ଧିରୂପା ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ଯାହା ବୁଦ୍ଧିର ରୂପରେ ଅଛି, ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଶକ୍ତିର ମାଳିକା।
ସର୍ଵଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପେଯମନଯା ଶକ୍ତିମଜ୍ଜଗତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସୃଷ୍ଟିଂ କର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ତ୍ଯାଽନଯା ଵିନା
ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଶକ୍ତି ବିନା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ।
ସୁରସଂଘେଽସୁରଗ୍ରସ୍ତେ କାଲେ ଘୋରତରେ ଦ୍ଵିଜ
ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଦେବମାନେ ଦେମନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହେବା ସମୟରେ, ଏହା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଦିନ ଥିଲା।