ଅତିଥିଃ ପୂଜିତୋ ଯେନ ପୂଜିତାଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ଯିଏ ଅତିଥିକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଏ,
ସ୍ନାନେନ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଦାନେନ ଯତ୍ଫଲମ୍ ୪୫' ତଦେଵାତିଥିସେଵାଯାଃ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦାନ ଦେଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଅତିଥି ସେବାର ଏକ ଷୋଡଶ ଅଂଶ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଫଳ ପାଇଁ ପାରେନାହିଁ,
ଅତିଥିର୍ଯସ୍ଯ ଭଗ୍ନାଶୋ ଯାତି ରୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ମନ୍ଦିରାତ୍
ଯାହାଙ୍କ ଘରରୁ ଅତିଥି ଆଶାଭଙ୍ଗ ହୋଇ କିମ୍ବା ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଚାଲିଯାଏ,
ସ୍ତ୍ରୀଗୋଘ୍ନଶ୍ଚ କୃତଘ୍ନଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ
ଯିଏ ଜନାନୀ ହନ୍ତା, ଗାଈ ହନ୍ତା, କୃତଘ୍ନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନରେ ଯାଏ,
ସନ୍ଧ୍ଯାହୀନଃ ସ୍ଵଘାତୀ ଚ ସତ୍ଯଘ୍ନୋ ହରିନିନ୍ଦକଃ
ଯିଏ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଛାଡ଼ିଦିଏ, ନିଜକୁ ମାରିଦିଏ, ସତ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରେ କିମ୍ବା ହରିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ,
ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ କୃତଘ୍ନଶ୍ଚ ଵୃଷଵାହଶ୍ଚ ସୂପକୃତ୍ 3.44.
ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରେ, କୃତଘ୍ନ ହୁଏ, ବୃଷ ଚାଳକ କିମ୍ବା ରନ୍ଧନ କରୁଥିବା ଲୋକ—
ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଭୋଜୀ ଚ ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ଭୋଜକଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି,
ଲାକ୍ଷାମାଂସତିଲାନାଂ ଚ ଲଵଣସ୍ଯ ତିଲସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁମାନେ ଲାକ, ମାଂସ, ତିଳ, ଲୁଣ କିମ୍ବା ତିଳ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି,
ଏକାଦଶୀକୃଷ୍ଣସେଵାହୀନୋ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ଭାରତେ
ଏବଂ ଭାରତରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକାଦଶୀରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବା କରିନାହାନ୍ତି,
କାଲସୂତ୍ରେ ଚ ନରକେ ପତନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଣାଂ ଶତମ୍
ସେମାନେ ସଂଖ୍ୟାହୀନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳସୂତ୍ର ନରକରେ ପଡନ୍ତି।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଵାଚା ତମୁଵାଚ ଜଗତ୍ପତିଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ — ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଘନମେଘର ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ଅସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତସ୍ଯ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏହି ରାମଙ୍କୁ, ଯିଏ ବର୍ତ୍ତମାନ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ, ସେଠାରେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ,
ନୈତେଷାଂ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତାନାମଶୁଭଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ଅଶୁଭ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ନାହଂ ପାତା ଗୁରୌ ରୁଷ୍ଟେ ବଲଵଦ୍ଗୁରୁହେଲନମ୍
ଗୁରୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ, ଏହି ପାପକୁ ମୁଁ ମାଫ କରେନି।
ମାନ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଜନକୋ ଭଵେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତା ଭାବେ ଦେଖାଯିବେ।
ଜନକୋ ଜନ୍ମଦାନାଚ୍ଚ ପାଲନାଚ୍ଚ ପିତା ନୃଣାମ୍ 3.44.
ପିତା ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ଓ ପାଳନ କରିଥିବାରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପିତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପିତୁଃ ଶତଗୁଣଂ ମାତା ପୋଷଣାଦ୍ଗର୍ଭଧାରଣାତ୍
ମାଆ ଗର୍ଭଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ କରିଥିବାରୁ, ପିତାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ବଡ଼।
ମାତୁଃ ଶତଗୁଣଂ ଵନ୍ଦ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯୋ ମାନ୍ଯୋଽନ୍ନଦାଯକଃ
ମାଆଠାରୁ ଶତଗୁଣ ବେଶି ମାନ୍ୟ, ପୂଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛନ୍ତି ଯିଏ ଅନ୍ନ ଦେଇଥାଏ।
ଅନ୍ନଦାତୁଃ ଶତଗୁଣୋଽଭୀଷ୍ଟଦେଵଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଅନ୍ନ ଦାତାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ବଡ଼ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରିୟ ଦେବତା।
ଅଜ୍ଞାନତିମିରାଚ୍ଛନ୍ନଂ ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ଚକ୍ଷୁଷା
ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ, ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନର ଦୀପରେ ତପସ୍ୟା ଓ ବଳିଦାନର ସୁଖ ପାଏ।
ଗୁରୁଦତ୍ତେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ତପସେଷ୍ଟସୁଖଂ ଲଭେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରରେ ମନୁଷ୍ୟ ତପସ୍ୟା ଓ ବଳିଦାନର ସୁଖ ଲାଭ କରେ।
ସର୍ଵଂ ଜଯତି ସର୍ଵତ୍ର ଵିଦ୍ଯଯା ଗୁରୁଦତ୍ତଯା
ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜିତିପାରେ।
ଵିଦ୍ଯାନ୍ଧୋ ଵା ଧନାନ୍ଧୋ ଵା ଯୋ ମୂଢୋ ନ ଭଜେଦ୍ଗୁରୁମ୍
ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ କିମ୍ବା ଧନରେ ଅନ୍ଧ, ଏବଂ ମୂର୍ଖ ହୋଇ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ—
ଦରିଦ୍ରଂ ପତିତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ନରବୁଦ୍ଧ୍ଯାଽଽଚରେଦ୍ଗୁରୁମ୍
ଗୁରୁ ଦରିଦ୍ର, ପତିତ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମାନବ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରିନାହିଁ; ସେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ପିତରଂ ମାତରଂ ଭାର୍ଯ୍ଯାଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ ଗୁରୁଂ ପରମ୍
ନିଜ ବାପା, ମାଆ, ଜଣେ ଜୀବନସଂଗିନୀ, ଗୁରୁଙ୍କର ଘରବାଳି ଓ ଗୁରୁ—ଏମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ।
ଗୁରୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଗୁରୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗୁରୁର୍ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ 3.44.
ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର।
ଗୁରୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵରୁଣୋଽନଲଃ
ଗୁରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ବରୁଣ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ।
ନାସ୍ତି ଵେଦାତ୍ପରଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନହି କୃଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ସୁରଃ
ବେଦ ଠାରୁ ବଡ଼ ଶାସ୍ତ୍ର କିଛି ନାହିଁ, କୃଷ୍ଣ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦେବତା କିଛି ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି କ୍ଷମାଵତୀ ଭୂମେଃ ପୁତ୍ରାନ୍ନାସ୍ତ୍ଯପରଃ ପ୍ରିଯଃ
ଭୂମି ଭଳି କ୍ଷମାଶୀଳ କେହି ନାହିଁ, ପୁଅ ଭଳି ପ୍ରିୟ କେହି ନାହିଁ।
ଶାଲଗ୍ରାମାତ୍ପରୋ ଯନ୍ତ୍ରୋ ନ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭାରତାତ୍ପରମ୍
ଶାଳଗ୍ରାମ ପିଠିକା ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିଛି ନାହିଁ, ଭାରତ ଭୂମି ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ର କିଛି ନାହିଁ।