ଗଣପତିରୁଵାଚ ପିତୁର୍ଭ୍ରାତୁର୍ମୁଖାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଭାଗ୍ଯଵାଁଲ୍ଲଭେତ୍
ଗଣେଶ୍ୱର କହିଲେ — ବାପା କିମ୍ବା ଭାଇଙ୍କ ଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା କେବଳ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ହାସଲ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ଚ ଜ୍ଞାନିନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶୁଣିଥିବା ଜ୍ଞାନ, କିମ୍ବା ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ଯୋ ନିର୍ଗୁଣଃ ସ ନିର୍ଲିପ୍ତଃ ଶକ୍ତିଭିର୍ନ ହି ସଂଯୁତଃ
ଯିଏ ଗୁଣରହିତ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଅଲଗା ରହିଥାଏ; ସେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ସହିତ ଜଡିତ ନୁହେଁ।
ଯାଵନ୍ତି ଚ ଶରୀରାଣି ଭୋଗାର୍ହାଣି ମହାମୁନେ
ହେ ମହାମୁନି, ଯେତେ ଦେହ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ —
ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ଯୋଗିନସ୍ତଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଯୋତିସ୍ସ୍ଵରୂପିଣମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ସେଇଁକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯାହାର ରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ଆଲୋକର ସମାନ।
ଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତେ ନମସ୍ଯନ୍ତି ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରକମ୍
ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସେଇଁକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିରଭ୍ଯନ୍ତରେ ନିତ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରମ୍ 3.42.
ସେଇ ଆଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଥାଏ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରଙ୍କ ଦେହ।
ଅତୀଵାମୂଲ୍ଯସଦ୍ରତ୍ନଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଭୂଷିତମ୍
ସେ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ତଦା ଦାସ୍ଯେ ନିଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵେଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା
ତାପରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାସ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତି।
ଯଦା ସୃଷ୍ଟ୍ଯୁନ୍ମୁଖଃ କୃଷ୍ଣଃ ସସୃଜେ ପ୍ରକୃତିଂ ମୁଦା । ତଦ୍ଯୋନୌ ହ୍ଯର୍ପିତଂ ଵୀର୍ଯଂ ଵୀର୍ଯ୍ଯାଡ୍ଡିମ୍ଭୋ ବଭୂଵ ହ
ଯେବେ କୃଷ୍ଣ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେଠି ପ୍ରବେଶିତ ବୀଜ ଗର୍ଭରେ ଡିମ୍ବ ହେଲା।
ଦିଵ୍ଯେନ ଲକ୍ଷଵର୍ଷେଣ ଗର୍ଭାଡ୍ଡିମ୍ଭୋ ଵିନିର୍ଗତଃ
ଦେବତାମାନେ ଗଣନା କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଗର୍ଭରୁ ଡିମ୍ବ ବାହାରିଲା।
ନିଶ୍ଶ୍ଵାସେନ ସମଂ ଭ୍ରାତର୍ମୁଖବିନ୍ଦୁର୍ଵିନିର୍ଗତଃ
ଭାଇଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ସହିତ, ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ବାହାରିଲା।
ତଜ୍ଜଲେ ଚ ସ୍ଥିତୋ ଡିମ୍ଭୋ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷାଣି ଲକ୍ଷକମ୍
ସେ ଡିମ୍ବ ଜଳରେ ଦେବତାମାନେ ଗଣନା କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା।
ଯାଵନ୍ତି ଗାତ୍ରଲୋମାନି ତସ୍ଯ ସନ୍ତି ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦେହରେ ଯେତେ ଲୋମ ଅଛି —
ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରତିଵିଧ୍ଯଣ୍ଡେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ସେଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡିମ୍ବରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ବସିଥାନ୍ତି।
ମହାଵିରାଡାଶ୍ରଯଶ୍ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ଚ ଜନସ୍ଯ ଚ
ସେ ମହାବିରାଟଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ।
ମହାଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ କଲଯା ତତଃ କ୍ଷୁଦ୍ରଵିରାଡଭୂତ୍ 3.42.
ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଛୋଟ ବିରାଟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦଂଶଃ ପାତା ଯଃ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପନିଵାସକୃତ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ପାଳକ, ଯିଏ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ସ୍ଵାଂଶକଲଯା ନାନାମୂର୍ତ୍ତିଧରୋ ହରିଃ
ଓ ହରି, ନିଜ ଅଂଶ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
କଥଂ ଲଜ୍ଜାଦିରହିତଃ ସ ଚ ସ୍ଵଚ୍ଛାମଯୋ ମହାନ୍
ସେ ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର, କିନ୍ତୁ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଓ ଏହିପରି ଗୁଣ ରହିଥାଏ ନାହିଁ?
ଲଜ୍ଜା ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଲଜ୍ଜାଯା ମତୋଽଯଂ ସର୍ଵସମ୍ମତଃ
ତାଙ୍କରେ କେବେ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ; ଏହି ମତ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।
ସର୍ଵଶକ୍ତିମତୀ ଦୁର୍ଗା ପ୍ରକୃତ୍ଯା ସା ଚ ଶୈଲଜା
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକା ଦୁର୍ଗା, ସ୍ୱଭାବରେ ସେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା।
ପଞ୍ଚଧା ପ୍ରକୃତିର୍ଯା ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବଭୂଵ ହ
ଯେ ପଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ପ୍ରକୃତି, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର।
ପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଯା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ଯିଏ ପ୍ରାଣର ଅଧିପତି ଦେବୀ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର।
ଵିଦ୍ଯାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଯା ସାଵିତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରିଯା
ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ଅଧିପତି ଦେବୀ, ସେ ସାବିତ୍ରୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରିୟା।
ସରସ୍ଵତୀ ଦ୍ଵିଧା ଭୂତ୍ଵା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମୁଖ ନିର୍ଗତା
ସରସ୍ୱତୀ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାହାରିଲେ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଯା ଜ୍ଞାନସୂଃ ଶକ୍ତିସଂଯୁତା 3.42.
ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିପତି ଦେବୀ, ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପ୍ରକୃତିଃ ପଞ୍ଚଧା ଭ୍ରାତର୍ଗୋଲୋକେ ଚ ବଭୂଵ ହ
ଭାଇ, ପ୍ରକୃତି ଗୋଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ନିତ୍ଯଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାତ୍ପରମୁଚ୍ଯତେ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୈକୁଣ୍ଠ ସଦା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଠାରୁ ଉପରେ ବୋଲାଯାଏ।
ତତ୍ର ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ କୃଷ୍ଣାର୍ଦ୍ଧାଂଶଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ସେଠାରେ ଦେବ ନାରାୟଣ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଚାରି ହସ୍ତ ଧାରଣ କରି ଅଛନ୍ତି।