କୁତୋ ଜ୍ଵରୋ ଜ୍ଵରଂ ହନ୍ତି ଵ୍ଯାଧିଂ ଵ୍ଯାଧିଶ୍ଚ ଜୀର୍ଯତି
ଯିଏ ଜ୍ୱରକୁ ନଶାଇଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଜ୍ୱର କିପରି ଘଟିପାରିବ? ରୋଗ ତାଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ?
ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସୃଜତେ ସ୍ରଷ୍ଟା ପାତା କିଂ ପାତି ତେ ମତେ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ତୁମ ମତରେ ରକ୍ଷକ କାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ?
ନିଦ୍ରା ନିଦ୍ରାଂ ଚ ଶୋଭାଂ ଶ୍ରୀଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାଂତିଂ ଚ ତେ ମତେ ଆତ୍ମନଃ ପରମାତ୍ମାଽସ୍ତି ଶକ୍ତିଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ବିଭେତି କିମ୍
ନିଦ୍ରା ନିଦ୍ରାକୁ, ଶୋଭା ଶୋଭାକୁ, ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀକୁ, ଶାନ୍ତି ଶାନ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ; ଆତ୍ମାରେ ପରମାତ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ଶକ୍ତି କିପରି ଶକ୍ତିକୁ ଡରିବ?
କାମକ୍ରୋଧୌ ଲୋଭମୋହୌ ସ୍ଵାତ୍ମନୈତେ ନ ବାଧିତାଃ
କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମାକୁ କେବେ ବି ଦୁଃଖ ଦେଇପାରେନି।
ଜ୍ଞାନବୁଦ୍ଧ୍ଯୋଃ କୋ ଵିକାରୋ ଜରାଂ ନୋ ବାଧତେ ଜରା
ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ କେଉଁସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ କେବେ ବି ଦୁଃଖ ଦେଇପାରେନି।
ହର୍ଷୋ ମୁଦଂ କିଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶୋକଂ ଶୋକୋ ନ ବାଧତେ
ଆନନ୍ଦ କି ଆଉ ଆନନ୍ଦକୁ ପାଏ? ଶୋକ କି ଶୋକକୁ ଦୁଃଖିତ କରିପାରେନି।
ମେଧାଯା ଧାରଣା ଶକ୍ତିଃ ସ୍ମୃତେର୍ଵା ସ୍ମରଣଂ କୁତଃ 3.42.
ମେଧାର ଧାରଣାଶକ୍ତି କିଏଠାରୁ ଆସେ? ସ୍ମୃତିର ସ୍ମରଣ କିଏଠାରୁ ଆସେ?
ଵିପରୀତମତୋ ଭ୍ରାତସ୍ତ୍ଵଯୈଵାଚରିତୋଽଧୁନା
ଏହିପରି, ଭାଇ, ତୁମେ ଭଲ ଯାହା, ତାହାକୁ ବିପରୀତ କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚାପି ପରଶୁରାମଶ୍ଶଶ୍ଵତ୍ପ୍ରହସ୍ଯ ସଃ
ଏପରି କହି, ପରଶୁରାମ ହସିଲେ।
ତଚ୍ଚ ରାମଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ରାମଙ୍କର ସେଇ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଥିବା ଗଣେଶ୍ୱର ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣିଲେ।
ଗଣପତିରୁଵାଚ ପିତୁର୍ଭ୍ରାତୁର୍ମୁଖାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଭାଗ୍ଯଵାଁଲ୍ଲଭେତ୍
ଗଣେଶ୍ୱର କହିଲେ — ବାପା କିମ୍ବା ଭାଇଙ୍କ ଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା କେବଳ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ହାସଲ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ଚ ଜ୍ଞାନିନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶୁଣିଥିବା ଜ୍ଞାନ, କିମ୍ବା ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ଯୋ ନିର୍ଗୁଣଃ ସ ନିର୍ଲିପ୍ତଃ ଶକ୍ତିଭିର୍ନ ହି ସଂଯୁତଃ
ଯିଏ ଗୁଣରହିତ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଅଲଗା ରହିଥାଏ; ସେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ସହିତ ଜଡିତ ନୁହେଁ।
ଯାଵନ୍ତି ଚ ଶରୀରାଣି ଭୋଗାର୍ହାଣି ମହାମୁନେ
ହେ ମହାମୁନି, ଯେତେ ଦେହ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ —
ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ଯୋଗିନସ୍ତଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଯୋତିସ୍ସ୍ଵରୂପିଣମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ସେଇଁକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯାହାର ରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ଆଲୋକର ସମାନ।
ଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତେ ନମସ୍ଯନ୍ତି ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରକମ୍
ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସେଇଁକୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିରଭ୍ଯନ୍ତରେ ନିତ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରମ୍ 3.42.
ସେଇ ଆଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଥାଏ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରଙ୍କ ଦେହ।
ଅତୀଵାମୂଲ୍ଯସଦ୍ରତ୍ନଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଭୂଷିତମ୍
ସେ ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ତଦା ଦାସ୍ଯେ ନିଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵେଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା
ତାପରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାସ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତି।
ଯଦା ସୃଷ୍ଟ୍ଯୁନ୍ମୁଖଃ କୃଷ୍ଣଃ ସସୃଜେ ପ୍ରକୃତିଂ ମୁଦା । ତଦ୍ଯୋନୌ ହ୍ଯର୍ପିତଂ ଵୀର୍ଯଂ ଵୀର୍ଯ୍ଯାଡ୍ଡିମ୍ଭୋ ବଭୂଵ ହ
ଯେବେ କୃଷ୍ଣ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେଠି ପ୍ରବେଶିତ ବୀଜ ଗର୍ଭରେ ଡିମ୍ବ ହେଲା।
ଦିଵ୍ଯେନ ଲକ୍ଷଵର୍ଷେଣ ଗର୍ଭାଡ୍ଡିମ୍ଭୋ ଵିନିର୍ଗତଃ
ଦେବତାମାନେ ଗଣନା କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଗର୍ଭରୁ ଡିମ୍ବ ବାହାରିଲା।
ନିଶ୍ଶ୍ଵାସେନ ସମଂ ଭ୍ରାତର୍ମୁଖବିନ୍ଦୁର୍ଵିନିର୍ଗତଃ
ଭାଇଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ସହିତ, ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ବାହାରିଲା।
ତଜ୍ଜଲେ ଚ ସ୍ଥିତୋ ଡିମ୍ଭୋ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷାଣି ଲକ୍ଷକମ୍
ସେ ଡିମ୍ବ ଜଳରେ ଦେବତାମାନେ ଗଣନା କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା।
ଯାଵନ୍ତି ଗାତ୍ରଲୋମାନି ତସ୍ଯ ସନ୍ତି ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦେହରେ ଯେତେ ଲୋମ ଅଛି —
ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରତିଵିଧ୍ଯଣ୍ଡେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ସେଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡିମ୍ବରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ବସିଥାନ୍ତି।
ମହାଵିରାଡାଶ୍ରଯଶ୍ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ଚ ଜନସ୍ଯ ଚ
ସେ ମହାବିରାଟଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ।
ମହାଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ କଲଯା ତତଃ କ୍ଷୁଦ୍ରଵିରାଡଭୂତ୍ 3.42.
ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଛୋଟ ବିରାଟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦଂଶଃ ପାତା ଯଃ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପନିଵାସକୃତ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ପାଳକ, ଯିଏ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ସ୍ଵାଂଶକଲଯା ନାନାମୂର୍ତ୍ତିଧରୋ ହରିଃ
ଓ ହରି, ନିଜ ଅଂଶ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
କଥଂ ଲଜ୍ଜାଦିରହିତଃ ସ ଚ ସ୍ଵଚ୍ଛାମଯୋ ମହାନ୍
ସେ ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର, କିନ୍ତୁ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଓ ଏହିପରି ଗୁଣ ରହିଥାଏ ନାହିଁ?