ତୋଯାଂଶଂ ଚ ତଥା ତୋଯଂ ଶୂନ୍ଯାଂଶଂ ଗଗନଂ ତଥା
ପାଣିର ଅଂଶ ପାଣିକୁ ଫେରିଯାଏ, ଶୂନ୍ୟ ଅଂଶ ଆକାଶକୁ ଯାଏ।
ସର୍ଵେ ଵିଲୀନାଃ ସର୍ଵେଷୁ କୋ ଵାଽଽଯାସ୍ଯତି ରୋଦନାତ୍
ସବୁ ଏକାଉଁଠି ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି; କାନ୍ଦିବାରୁ କିଏ ଫେରିବ?
ଵେଦୋକ୍ତଂ ଚୈଵ ଯତ୍କର୍ମ କୁରୁ ତତ୍ପାରଲୌକିକମ୍
ବେଦରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୋଇଛି, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ପରଲୋକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କର।
ଭୃଗୋସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୋକଂ ତତ୍ଯାଜ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ଭୃଗୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ତିନି ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ରେଣୁକୋଵାଚ ।। ବ୍ରହ୍ମନ୍ନନୁଗମିଷ୍ଯାମି ପ୍ରାଣନାଥସ୍ଯ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଋତୋଶ୍ଚତୁର୍ଥଦିଵସେ ମୃତୋଽଯଂ ଚାଦ୍ଯ ମାନଦଃ
ରେଣୁକା କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବେ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିବି; ଆଜି ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର ଚାରି ଦିନ ହୋଇଛି, ମାନଦା।
କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା କା ଵ୍ଯଵସ୍ଥାଽତ୍ର ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ଏଠାରେ କେଉଁ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ? ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମୋତେ କହ।
ଭୃଗୁରୁଵାଚ ଚତୁର୍ଥଦିଵସଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵାମିନଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ଭୃଗୁ କହିଲେ: ଚାରି ଦିନ ପରେ ପତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜନାନୀ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ଶୁଦ୍ଧା ଭର୍ତ୍ତୁଶ୍ଚତୁର୍ଥେଽହ୍ନି ନ ଶୁଦ୍ଧା ଦୈଵପିତ୍ର୍ଯଯୋଃ
ଚାରି ଦିନରେ ଜନାନୀ ପତି ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଦେବତା ଓ ପିତୃ ନିମନ୍ତେ ଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ।
ଵ୍ଯାଲଗ୍ରାହୀ ଯଥା ଵ୍ଯାଲଂ ବିଲାଦୁଦ୍ଧରତେ ବଲାତ୍
ଯେପରି ଅଜଗର ଧରିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଗହ୍ବରରୁ ଅଜଗରକୁ ଜୋର କରି ଉଠାଇଥାଏ,
ମୋଦତେ ସ୍ଵାମିନା ତତ୍ର ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେପରି ଜନାନୀ ପତି ସହିତ ତାହାଁଠି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଚୌଦଉ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ଅଛନ୍ତି।
ସ ପୁତ୍ରୋ ଭକ୍ତିଦାତା ଯଃ ସା ଚ ସ୍ତ୍ରୀ ଯାଽନୁଗଚ୍ଛତି
ଯେ ପୁଅ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଓ ଯେ ଜନାନୀ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିଥାଏ—
ସୋଽଭୀଷ୍ଟଦେଵୋ ଯୋ ରକ୍ଷେତ୍ସ ରାଜା ପାଲଯେତ୍ପ୍ରଜାଃ
ଯେ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ଅଭିଷ୍ଟ ଦେବତା; ଯେ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ରାଜା।
ସ ଗୁରୁର୍ଧର୍ମଦାତା ଯୋ ହରିଭକ୍ତିପ୍ରଦାଯକଃ
ଯେ ଧର୍ମ ଦେଇଥାଏ, ଓ ହରି ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଗୁରୁ।
ରେଣୁକୋଵାଚ କା ଵାଽପ୍ଯଶକ୍ତା ନାରୀଷୁ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ତପୋଧନ
ରେଣୁକା କହିଲେ: କେଉଁ ଜନାନୀ ଏହା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ? ତପୋଧନ, ମୋତେ କହ।
ଭୃଗୁରୁଵାଚ ରଜସ୍ଵଲା ଚ କୁଲଟା ଗଲିତଵ୍ଯାଧିସଂଯୁତା
ଭୃଗୁ କହିଲେ: ଯେ ରଜସ୍ବଳା, ଯେ କୁଳଟା, ଯେ ଶରୀର ଶୋଷଣ ରୋଗରେ ପୀଡିତ,
ପତିସେଵାଵିହୀନା ଯା ହ୍ଯଭକ୍ତା କଟୁଭାଷିଣୀ
ଯେ ପତି ସେବା କରେନି, ଭକ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କଠୋର କଥା କହେ—
ସଂସ୍କୃତାଗ୍ନିଂ ପୁରୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚିତାସୁ ଶଯିତଂ ପତିମ୍
ପୂର୍ବରେ ସଂସ୍କୃତ ଅଗ୍ନି ରଖି, ଚିତାରେ ପତିକୁ ଶୁଯାଇ,
ଅନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯାଃ କାନ୍ତଂ ତମେଵ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ତାଃ
ଯେଉଁ ଜନାନୀ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପାଆନ୍ତି।
ଇଯଂ ତେ କଥିତା ସାଧ୍ଵି ଵ୍ଯଵସ୍ଥା ଗୃହିଣାଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହି ନିୟମ ଗୃହଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କହିଦିଆଗଲା, ଓ ସାଧ୍ବୀ।
ଯା ସାଧ୍ଵୀ ଵୈଷ୍ଣଵଂ କାନ୍ତଂ ଯତ୍ର ଯତ୍ରାନୁଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ସାଧ୍ବୀ ଜନାନୀ ତାଙ୍କର ବୈଷ୍ଣବ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିଥାଏ—
ଵିଶେଷୋ ନାସ୍ତି ଭକ୍ତାନାଂ ତୀର୍ଥେ ଵାଽନ୍ଯତ୍ର ନାରଦ
ହେ ନାରଦ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ହେଉନ୍ କି ଅନ୍ୟଠାରେ।
ତଯୋଃ ପାତୋ ନାସ୍ତି ତସ୍ମାନ୍ମହତି ପ୍ରଲଯଂ ସତି
ସେମାନଙ୍କର କେବେ ଅବନତି ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅବିଚଳିତ ରହନ୍ତି।
ତୀର୍ଥେ ଜ୍ଞାନମୃତଶ୍ଚାପି ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଯାତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମିଳୁଥିବା ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଯାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରେଣୁକାଂ ତତ୍ର ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ଏପରି କହି, ସେ ରେଣୁକାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଥା କହିଲେ ଏବଂ ପରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଏହି ଵତ୍ସ ମହାଭାଗ ତ୍ଯଜ ଶୋକମମଙ୍ଗଲମ୍
ଆସ, ମୋ ପୁଅ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦୁଃଖ ଓ ଅଶୁଭତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେ।
ଵସ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞୋପଵୀତଂ ଚ ନୂତନଂ ପରିଧାପଯ
ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧ।
ଅରଣୀସଂଭଵାଗ୍ନିଂ ଚ ଗୃହାଣ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵକମ୍
ଅରଣି କାଠରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କର।
ଗଯାଦୀନି ଚ ତୀର୍ଥାନି ଯେ ଚ ପୁଣ୍ଯାଃ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାଃ
ଗୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ସେଇ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଓ ପଥର ତଳ।
କୌଶିକୀଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଂ ଚ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
କୌଶିକୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।
ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରାଂ ଚ ଭଦ୍ରାଂ ଚ ନର୍ମଦାଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା, ଭଦ୍ରା, ନର୍ମଦା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ।