କୃଷ୍ଣେନ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଣା ଭୃଗଵେ ପୁରା
ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରାତନକାଳରେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ନତ୍ଵା ଚ କାମଧେନୂନାଂ ସମୂହଂ ସା ଜଗାମ ହ
କାମଧେନୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ରାଜା ତଂ ନିହତ୍ଯ ବୋଧଯିତ୍ଵା ସ୍ଵସୈନ୍ଯକମ୍
ତାପରେ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ମାରି, ନିଜ ସେନାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ପ୍ରାଣନାଥଂ ମୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗାମ ରେଣୁକା ସତୀ
ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସୁନି, ସତୀ ରେଣୁକା ଆସିଲେ।
ତତଃ ସା ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ରୁରୋଦ ପତିଵ୍ରତା
ତାପରେ ସେ ପତିବ୍ରତା ମହିଳା ହୁଁଶ ଆଣି, କାନ୍ଦିଲେ ନାହିଁ।
ଆଜଗାମ ଭୃଗୁସ୍ତୂର୍ଣଂ କ୍ଷଣାଦ୍ଵୈ ପୁଷ୍କରାଦହୋ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା, ଭୃଗୁ ତୁରନ୍ତ ପୁଷ୍କରରୁ ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ମୃତଂ ତାତଂ ଶୋକାର୍ତାଂ ଜନନୀଂ ସତୀମ୍
ରାମ, ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ମୃତ ଏବଂ ମାଆଁକୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି—
ଵିଲଲାପ ଭୃଶଂ ତତ୍ର ହେ ତାତ ଜନନୀତି ଚ
ସେଠାରେ ରାମ ବହୁତ କାନ୍ଦିଲେ, 'ହେ ବାପା! ହେ ମାଆଁ!' ବୋଲି।
ରେଣୁକା ରାମମାଦାଯ ତୂର୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି
ରେଣୁକା ରାମଙ୍କୁ ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଛାତିରେ ଧରିଲେ।
ରାମ ରାମ ମହାବାହୋ କ୍ଵ ଯାମି ତ୍ଵାଂ ଵିହାଯ ଚ
‘ରାମ, ରାମ, ବଳଶାଳୀ, ତୁମକୁ ଛାଡି କେଉଁଠି ଯିବି?’
ମତ୍ପ୍ରାଣାଧିକ ହେ ଵତ୍ସ ମଦୀଯଂ ଵଚନଂ ଶୃଣୁ
‘ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।’
ଗୃହେ ତିଷ୍ଠ ସୁଖଂ ଵତ୍ସ ତପସ୍ଯାଂ କୁରୁ ଶାଶ୍ଵତୀମ୍
‘ଘରେ ଖୁସିରେ ରୁହ, ଶିଶୁ, ଏବଂ ଚିରକାଳ ତପସ୍ୟା କର।’
ମାତୁର୍ଵଚନମଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତାଂ ଚକାର ହ
ମାଆଁଙ୍କ କଥା ଶୁଣିନଥିବା ସତ୍ତେ, ସେ ସେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
କାର୍ତଵୀର୍ଯଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଲୀଲଯା କ୍ଷତ୍ରିଯାଧମମ୍
ମୁଁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ୍ୟଙ୍କୁ, ସହଜରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ମାରିଦେବି।
ଇତ୍ଯୁଦୀର୍ଯ୍ଯ ପୁରୋ ମାତୁର୍ଵିଲଲାପ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏପରି କହି ମାଆଁଙ୍କ ପାଖରେ ସେ ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲା।
ରାମ ଉଵାଚ ଯୋ ନ ହନ୍ତି ମହାମୂଢୋ ରୌରଵଂ ସ ଵ୍ରଜେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ରାମ କହିଲେ: ଯେ ମହା ମୂଢ଼ ହତ୍ୟା କରିନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ।
ସତତଂ ମନ୍ଦକାରୀ ଚ ନିନ୍ଦକଃ କଟୁଜଲ୍ପକଃ
ଯେ ସଦା ଆଳସୀ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଏବଂ କଠୋର ଭାବରେ କଥା କହେ—
ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଦ୍ରଵିଣାଦାନଂ ସ୍ଥାନାନ୍ନିର୍ଵାସନଂ ସତି
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଧନ ନେବା, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ବାହାର କରିବା—
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ଚାଜଗାମ ଭୃଗୁଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଭୃଗୁ ନିଜେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ରେଣୁକାରାମୌ ଵିନତୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ
ରେଣୁକା ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।
ଭୃଗୁରୁଵାଚ ଜଲବୁଦ୍ବୁଦଵତ୍ସର୍ଵଂ ସଂସାରେ ଚ ଚରାଚରମ୍
ଭୃଗୁ କହିଲେ: ଏହି ସଂସାରରେ ଚଳାଯାଉଥିବା ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ସବୁ ଜଳର ବୁଦ୍ବୁଦ ପରି।
ସତ୍ଯସାରଂ ସତ୍ଯବୀଜଂ କୃଷ୍ଣଂ ଚିନ୍ତଯ ପୁତ୍ରକ
ପୁଆ, ସତ୍ୟର ମୂଳ ଓ ସତ୍ୟର ମାନ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କର।
ଯଦ୍ଭଵେତ୍ତଦ୍ଭଵତ୍ଯେଵ ଭଵିତା ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବ; ଯାହା ଆସିବାକୁ ଅଛି, ସେ ଆସିବ।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍କୃଷ୍ଣେନ ନିରୂପିତମ୍
ଯାହା ଗତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ—ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ମାଯାବୀଜଂ ମାଯିନାଂ ଚ ଶରୀରଂ ପାଞ୍ଚଭୌତିକମ୍
ମାୟାର ମୂଳ ଓ ମାୟାବୀମାନଙ୍କର ଦେହ ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ।
କ୍ଷୁଧା ନିଦ୍ରା ଦଯା ଶାନ୍ତିଃ କ୍ଷମା କାନ୍ତ୍ଯାଦଯସ୍ତଥା
ଭୋକ, ଘୁମ, ଦୟା, ଶାନ୍ତି, କ୍ଷମା, ରୂପ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ—
ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଶକ୍ତଯଃ ସର୍ଵା ରାଜେନ୍ଦ୍ରମିଵ କିଂକରାଃ
ବୁଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ରାଜାଙ୍କ ସେବକ ପରି ସେବା କରେ।
କେ ଵା କେଷାଂ ଚ ପିତରଃ କେ ଵା କେଷାଂ ସୁତାଃ ସୁତ
ପୁଆ, କେଉଁଠି କେଉଁଠି ପିତା, କେଉଁଠି କେଉଁଠି ପୁଅ?
ଜ୍ଞାନିନୋ ମା ରୁଦନ୍ତ୍ଯେଵ ମା ରୋଦୀଃ ପୁତ୍ର ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଜ୍ଞାନୀମାନେ କାନ୍ଦନାହାନ୍ତି; ପୁଆ, ଏବେ କାନ୍ଦିବା ନାହିଁ।
ସଂକେତାଖ୍ଯୋଚ୍ଚାରଣେନ ଯଦ୍ରୁଦନ୍ତି ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ ପାର୍ଥିଵାଂଶଂ ଚ ପୃଥିଵୀ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯସ୍ଥିତ୍ଵଚାଦିକମ୍
ସଂକେତ କିମ୍ବା ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ କାନ୍ଦନ୍ତି, ପୃଥିବୀ ତାହାର ଅସ୍ଥି ଓ ମାଂସ ଆଦିକୁ ନେଇ ନିଅନ୍ତି।