ଅଥ ରାଜା ମହାକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵସମୀପତଃ
ତାପରେ ରାଜା, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ—
ଜଗ୍ରାହ ନତ୍ଵା ଦତ୍ତଂ ତଂ ସ ନତ୍ଵା ଶକ୍ତିମୁଲ୍ବଣାମ୍
ସେ ନମସ୍କାର କରି, ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ନେଇଲେ।
ଯତ୍ତେଜଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତେଜୋ ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚ
ଯେ ତେଜ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର, ଏବଂ ନାରାୟଣଙ୍କର ତେଜ—
ତତ୍ରୈଵାଵାହଯାମାସ ସ ଯୋଗୀ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ସେଠାରେ ଏହି ଯୋଗୀ ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ତାହାକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷିପନ୍ତୀଂ ତାଂ ଦେଵା ହାହାକାରେଣ ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ
ତାଙ୍କୁ ଏହା ଛାଡ଼ିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଚିକ୍ଷେପ ତାଂ ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା କାର୍ତଵୀର୍ଯ୍ଯାର୍ଜୁନଃ ସ୍ଵଯମ୍
କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ନିଜେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ଵିଦାର୍ଯ୍ଯୋରୋ ମୁନେଃ ଶକ୍ତିର୍ଜଗାମ ହରିସନ୍ନିଧିମ୍
ବିଦାରୀୟ୍ୟ ମୁନିଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରିଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଯାଇଗଲା।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ମୁନିଃ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତ୍ଯାଜ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ସେ ମୁନି ଅଚେତନ ହୋଇ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେଲେ।
ଯୁଦ୍ଧେ ମୁନିଂ ମୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁରୋଦ କପିଲା ମୁହୁଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁନିଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, କପିଳା ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦିଲେ।
ସର୍ଵଂ ସା କଥଯାମାସ ଗୋଲୋକେ କୃଷ୍ଣମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ଗୋଲୋକକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ କଥା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃଷ୍ଣେନ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଣା ଭୃଗଵେ ପୁରା
ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରାତନକାଳରେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ନତ୍ଵା ଚ କାମଧେନୂନାଂ ସମୂହଂ ସା ଜଗାମ ହ
କାମଧେନୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ରାଜା ତଂ ନିହତ୍ଯ ବୋଧଯିତ୍ଵା ସ୍ଵସୈନ୍ଯକମ୍
ତାପରେ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ମାରି, ନିଜ ସେନାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ପ୍ରାଣନାଥଂ ମୃତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗାମ ରେଣୁକା ସତୀ
ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସୁନି, ସତୀ ରେଣୁକା ଆସିଲେ।
ତତଃ ସା ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ରୁରୋଦ ପତିଵ୍ରତା
ତାପରେ ସେ ପତିବ୍ରତା ମହିଳା ହୁଁଶ ଆଣି, କାନ୍ଦିଲେ ନାହିଁ।
ଆଜଗାମ ଭୃଗୁସ୍ତୂର୍ଣଂ କ୍ଷଣାଦ୍ଵୈ ପୁଷ୍କରାଦହୋ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା, ଭୃଗୁ ତୁରନ୍ତ ପୁଷ୍କରରୁ ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ମୃତଂ ତାତଂ ଶୋକାର୍ତାଂ ଜନନୀଂ ସତୀମ୍
ରାମ, ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ମୃତ ଏବଂ ମାଆଁକୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି—
ଵିଲଲାପ ଭୃଶଂ ତତ୍ର ହେ ତାତ ଜନନୀତି ଚ
ସେଠାରେ ରାମ ବହୁତ କାନ୍ଦିଲେ, 'ହେ ବାପା! ହେ ମାଆଁ!' ବୋଲି।
ରେଣୁକା ରାମମାଦାଯ ତୂର୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି
ରେଣୁକା ରାମଙ୍କୁ ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଛାତିରେ ଧରିଲେ।
ରାମ ରାମ ମହାବାହୋ କ୍ଵ ଯାମି ତ୍ଵାଂ ଵିହାଯ ଚ
‘ରାମ, ରାମ, ବଳଶାଳୀ, ତୁମକୁ ଛାଡି କେଉଁଠି ଯିବି?’
ମତ୍ପ୍ରାଣାଧିକ ହେ ଵତ୍ସ ମଦୀଯଂ ଵଚନଂ ଶୃଣୁ
‘ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।’
ଗୃହେ ତିଷ୍ଠ ସୁଖଂ ଵତ୍ସ ତପସ୍ଯାଂ କୁରୁ ଶାଶ୍ଵତୀମ୍
‘ଘରେ ଖୁସିରେ ରୁହ, ଶିଶୁ, ଏବଂ ଚିରକାଳ ତପସ୍ୟା କର।’
ମାତୁର୍ଵଚନମଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତାଂ ଚକାର ହ
ମାଆଁଙ୍କ କଥା ଶୁଣିନଥିବା ସତ୍ତେ, ସେ ସେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
କାର୍ତଵୀର୍ଯଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଲୀଲଯା କ୍ଷତ୍ରିଯାଧମମ୍
ମୁଁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ୍ୟଙ୍କୁ, ସହଜରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ମାରିଦେବି।
ଇତ୍ଯୁଦୀର୍ଯ୍ଯ ପୁରୋ ମାତୁର୍ଵିଲଲାପ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏପରି କହି ମାଆଁଙ୍କ ପାଖରେ ସେ ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲା।
ରାମ ଉଵାଚ ଯୋ ନ ହନ୍ତି ମହାମୂଢୋ ରୌରଵଂ ସ ଵ୍ରଜେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍
ରାମ କହିଲେ: ଯେ ମହା ମୂଢ଼ ହତ୍ୟା କରିନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ।
ସତତଂ ମନ୍ଦକାରୀ ଚ ନିନ୍ଦକଃ କଟୁଜଲ୍ପକଃ
ଯେ ସଦା ଆଳସୀ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଏବଂ କଠୋର ଭାବରେ କଥା କହେ—
ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଦ୍ରଵିଣାଦାନଂ ସ୍ଥାନାନ୍ନିର୍ଵାସନଂ ସତି
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଧନ ନେବା, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ବାହାର କରିବା—
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ଚାଜଗାମ ଭୃଗୁଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଭୃଗୁ ନିଜେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ରେଣୁକାରାମୌ ଵିନତୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ
ରେଣୁକା ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।