ମୁନିଃ ସମ୍ଭୂତସମ୍ଭାରୈର୍ହର୍ଷଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ହ
ଏପରି ଅନେକ ସେନା ଦେଖି, ମୁନି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
କପିଲାସୈନ୍ଯଵୃତ୍ତାନ୍ତମାତ୍ମଵର୍ଗପରାଜଯମ୍ ଦୂତାନ୍ତ୍ସଂପ୍ରେଷ୍ଯ ସୈନ୍ଯାନି ଚାଜହାର ସ୍ଵଦେଶତଃ
କପିଳଙ୍କ ସେନା ଓ ନିଜ ପରାଜୟର ଖବର ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ପଠାଇ, ସେ ନିଜ ସେନାକୁ ଦେଶରୁ ଫେରାଇଲେ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଦୂତଂ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ କୁପିତୋ ମୁନିସନ୍ନିଧିମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ଏକ ଦୂତକୁ ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପଠାଇଲେ।
ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଂ ଵା ଧେନୁଂ ଚ ଵାଞ୍ଛିତାମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, କିମ୍ବା ଚାହିଁଥିବା ଧେନୁ ଦିଅ।
ଦୂତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି ମହାନ ଋଷି ହସିଲେ।
ମୁନିରୁଵାଚ ଵିଵିଧଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜିତଶ୍ଚ ଯଥୋଚିତମ୍
ଋଷି କହିଲେ, 'ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଦିଆଯାଇଛି, ଯଥାଯଥ ଆତିଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।'
କପିଲାଂ ଯାଚତେ ରାଜା ମମ ପ୍ରାଣାଧିକାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ରାଜା ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କପିଳାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ମୁନେସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତଃ ସର୍ଵମୁଵାଚ ହ
ଋଷିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଦୂତ ସମସ୍ତ କଥା ଦେଇଲେ।
ମୁନିଶ୍ଚ କପିଲାମାହ ସାମ୍ପ୍ରତଂ କିଙ୍କରୋମ୍ଯହମ୍
ଋଷି କପିଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି?'
କପିଲା ଚ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
କପିଳା ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଜଯଂ ଭଵତୁ ତେ ଵିପ୍ର ଯୁଦ୍ଧେ ଜେଷ୍ଯସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଜୟ ହେଉ। ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ଜିତିବ।
ନୃପେଣ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତେ ଯୁଦ୍ଧମଯୁକ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କପିଲା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିରରାମ ମନସ୍ଵିନୀ
ରାଜା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା କହି କପିଳା ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ମୁନିର୍ମନସ୍ଵୀ ସୈନ୍ଯଂ ଚ ସଜ୍ଜୀକୃତ୍ଯ ତତୋ ମୁନେ
ଋଷି ଦୃଢ଼ ମନରେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ସଜାଇଲେ।
ରାଜା ଜଗାମ ଯୁଦ୍ଧାଯ ନନାମ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ରାଜା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସି ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ରାଜସୈନ୍ଯଂ ଜିତଂ ସର୍ଵଂ କପିଲାସେନଯା ବଲାତ୍
କପିଳାଙ୍କ ସେନା ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ରାଜାର ସେନା ପରାଜିତ ହେଲା।
ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସଜ୍ଯଂ ତତ୍ସା ସେନା କାପିଲୀ ମୁଦା
ସଜା ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ, ଏହି ଦେଖି କପିଳାଙ୍କ ସେନା ଖୁସି ହେଲା।
ସୈନ୍ଯାନି ତଂ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରଂ ଚକାର ହ
ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାରେ ସେ ସେନାମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଲେ।
କିଞ୍ଚିଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ବଲଂ ରାଜ୍ଞଃ କିଂଚିଦେଵ ପଲାଯିତମ୍
ରାଜାଙ୍କର କିଛି ସେନା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା, କିଛି ଭାଗ ଭଗିଗଲା।
କୃପାନିଧିଶ୍ଚ କୃପଯା ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସଞ୍ଜହାର ଚ
ଦୟାଳୁ ମହାନ ଦୟାରେ ସେ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ନୃପାଯ ମୁନିନା ଶୀଘ୍ରଂ ଦତ୍ତାଶ୍ଚରଣରେଣଵଃ କମଣ୍ଡଲୁଜଲଂ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଜୀଵଯାମାସ ତଂ ନୃପମ୍
ଋଷି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୂଳି ଦେଲେ, କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳ ଛିଟି ରାଜାକୁ ଜୀବନ ଦେଲେ।
ମୁନିଃ ଶୁଭାଶିଷଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜାନଂ ତ୍ଵାଲିଲିଙ୍ଗ ସଃ
ଋଷି ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ରାଜାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ନଵନୀତଂ ହି ହୃଦଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ସନ୍ତତମ୍ ଉଵାଚ ତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛ ଧରାଧିପ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ସଦା ନବନୀତ ପରି ମୃଦୁ; ମହାନ ଋଷି କହିଲେ, 'ଧରାର ନାଥ, ଘରକୁ ଯାଅ।'
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତ୍ତେ ମହାପୁରାଣେ ତୃତୀଯେ ଗଣପତିଖଣ୍ଡେ ନାରଦନାରାଯଣସଂଵାଦେ ଜମଦଗ୍ନିକାର୍ତଵୀର୍ଯାର୍ଜୁନଯୁଦ୍ଧଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଞ୍ଚଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ମହାପୁରାଣ 'ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ'ର ତୃତୀୟ ଖଣ୍ଡ 'ଗଣପତିଖଣ୍ଡ'ରେ, ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ, 'ଜମଦଗ୍ନି ଓ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧର ବିବରଣୀ' ନାମକ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ନୀତିସାରଂ ପ୍ରଵକ୍ତୁସୁପଚକ୍ରମେ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ଉପକୃତିକାରୀ, ସତ୍ୟ ଓ ନୀତିର ସାର ଉପଦେଶ ଆରମ୍ଭ କରିବି।
ମୁନିରୁଵାଚ ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ସ୍ଥିରା ଶଶ୍ଵତ୍ସ୍ଥିତେ ଧର୍ମେ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୁନି କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି, ସେଠି ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥିର ଓ ଚିରକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।
ତ୍ଵାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିରାହାରଂ ସମାନୀଯ ଗୃହଂ ନୃପ । ସାମ୍ପ୍ରତଂ ମୂର୍ଛିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଦରେଣୁଂ ଶୁଭାଶିଷମ୍
ତୁମକୁ ଅନାହାର ଦେଖି, ରାଜା ତୁମକୁ ଘରକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମକୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ସେ ନିଜ ପାଦଧୂଳି ଦେଇ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।
ନୃପସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ମୁନିଃ କୃତ୍ଵା ଚ ସନ୍ନାହଂ ତଂ ଯୋଦ୍ଧୁମୁପଚକ୍ରମେ
ମୁନି ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ସଜ୍ଜା ପିନ୍ଧି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
କପିଲାଦତ୍ତଶସ୍ତ୍ରେଣ ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରଂ ଚକାର ତମ୍
କପିଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ କରିଦେଲେ।
ପୁନଶ୍ଚ ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜା ରାଜୀଵଲୋଚନଃ
ପୁଣିଥରେ ସ୍ଚେତନାକୁ ଫେରି, ରାଜୀବନୟନ ରାଜା—