ଅଥଵା ନ ଦଦାସି ତ୍ଵଂ ନ ଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ଗୃହାତ୍
ନହେଲେ, ଯଦି ଦେଉନାହାଁ, ମୁଁ ତୁମ ଘର ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।
କଥଂ ରୋଦିଷି ସର୍ଵଜ୍ଞ ମାଯାମୋହିତଚେତନଃ
ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ, ହେ ସବୁଜ୍ଞ, ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ମନବଳୀ?
ତ୍ଵଂ ଵା କୋ ମେ ତଵାହଂ କା ସମ୍ବନ୍ଧଃ କାଲଯୋଜିତଃ
ମୁଁ କିଏ ତୁମ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ତୁମେ କିଏ ମୋ ପାଇଁ? ସମୟ ଯୋଗେ କେଉଁ ସମ୍ପର୍କ ହେଲା?
ମନୋ ଜାନାତି ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମାତ୍ମୀଯଂ ଚେତି କେଵଲମ୍
ମନେ ଯାହାକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ବୋଲି ଭାବେ, ସେଠି ଭିନ୍ନତା ତିନିକି ମନର କାମ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କାମଧେନୁଶ୍ଚ ସୁଷାଵ ଵିଵିଧାନି ଚ
ଏଭଳି କହି, କାମଧେନୁ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ନିର୍ଗତାଃ କପିଲାଵକ୍ତ୍ରାତ୍ତ୍ରିକୋଟ୍ଯଃ ଖଡ୍ଗଧାରିଣାମ୍
କପିଳଙ୍କ ମୁଖରୁ ତିରିଶି ଲକ୍ଷ ତଳୱାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵିନିସ୍ସୃତା ଲୋଚନାଭ୍ଯାଂ ଶତକୋଟିଧନୁର୍ଦ୍ଧରା
ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଆଖିରୁ ଶତ କୋଟି ଧନୁର୍ଧର ଯୋଦ୍ଧା ବାହାରିଲେ।
ଵକ୍ଷସ୍ସ୍ଥଲାନ୍ନିସ୍ସୃତାଶ୍ଚ ତ୍ରିକୋଟ୍ଯଶ୍ଶକ୍ତିଧାରିଣାମ୍
ତାଙ୍କ ଛାତିରୁ ତିରିଶି ଲକ୍ଷ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵିନିସ୍ସୃତାଃ ପାଦତଲାଦ୍ଵାଦ୍ଯଭାଣ୍ଡାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ପାଦତଳରୁ ହଜାର-ହଜାର ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ ବାହାରିଲା।
ଵିନିର୍ଗତା ଗୁହ୍ଯଦେଶାତ୍ତ୍ରିକୋଟିମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ।। ଦତ୍ତ୍ଵା ସୈନ୍ଯାନି କପିଲା ମୁନଯେ ଚାଭଯଂ ଦଦୌ। ଯୁଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ସୈନ୍ଯାନି ତ୍ଵଂ ନ ଯାହୀତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ତାଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ତିରିଶି ଲକ୍ଷ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ସେ ସେନା ଦେଇ, କପିଳ ମୁନିଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଲେ, କହିଲେ, 'ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ, ତୁମେ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ମୁନିଃ ସମ୍ଭୂତସମ୍ଭାରୈର୍ହର୍ଷଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ହ
ଏପରି ଅନେକ ସେନା ଦେଖି, ମୁନି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
କପିଲାସୈନ୍ଯଵୃତ୍ତାନ୍ତମାତ୍ମଵର୍ଗପରାଜଯମ୍ ଦୂତାନ୍ତ୍ସଂପ୍ରେଷ୍ଯ ସୈନ୍ଯାନି ଚାଜହାର ସ୍ଵଦେଶତଃ
କପିଳଙ୍କ ସେନା ଓ ନିଜ ପରାଜୟର ଖବର ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ପଠାଇ, ସେ ନିଜ ସେନାକୁ ଦେଶରୁ ଫେରାଇଲେ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଦୂତଂ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ କୁପିତୋ ମୁନିସନ୍ନିଧିମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ଏକ ଦୂତକୁ ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପଠାଇଲେ।
ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଂ ଵା ଧେନୁଂ ଚ ଵାଞ୍ଛିତାମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, କିମ୍ବା ଚାହିଁଥିବା ଧେନୁ ଦିଅ।
ଦୂତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସ ମୁନିପୁଂଗଵଃ
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି ମହାନ ଋଷି ହସିଲେ।
ମୁନିରୁଵାଚ ଵିଵିଧଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜିତଶ୍ଚ ଯଥୋଚିତମ୍
ଋଷି କହିଲେ, 'ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଦିଆଯାଇଛି, ଯଥାଯଥ ଆତିଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।'
କପିଲାଂ ଯାଚତେ ରାଜା ମମ ପ୍ରାଣାଧିକାଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ରାଜା ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କପିଳାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ମୁନେସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତଃ ସର୍ଵମୁଵାଚ ହ
ଋଷିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଦୂତ ସମସ୍ତ କଥା ଦେଇଲେ।
ମୁନିଶ୍ଚ କପିଲାମାହ ସାମ୍ପ୍ରତଂ କିଙ୍କରୋମ୍ଯହମ୍
ଋଷି କପିଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି?'
କପିଲା ଚ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
କପିଳା ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଜଯଂ ଭଵତୁ ତେ ଵିପ୍ର ଯୁଦ୍ଧେ ଜେଷ୍ଯସି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଜୟ ହେଉ। ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ଜିତିବ।
ନୃପେଣ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତେ ଯୁଦ୍ଧମଯୁକ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କପିଲା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିରରାମ ମନସ୍ଵିନୀ
ରାଜା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା କହି କପିଳା ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ମୁନିର୍ମନସ୍ଵୀ ସୈନ୍ଯଂ ଚ ସଜ୍ଜୀକୃତ୍ଯ ତତୋ ମୁନେ
ଋଷି ଦୃଢ଼ ମନରେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ସଜାଇଲେ।
ରାଜା ଜଗାମ ଯୁଦ୍ଧାଯ ନନାମ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ରାଜା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସି ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ରାଜସୈନ୍ଯଂ ଜିତଂ ସର୍ଵଂ କପିଲାସେନଯା ବଲାତ୍
କପିଳାଙ୍କ ସେନା ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ରାଜାର ସେନା ପରାଜିତ ହେଲା।
ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସଜ୍ଯଂ ତତ୍ସା ସେନା କାପିଲୀ ମୁଦା
ସଜା ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ, ଏହି ଦେଖି କପିଳାଙ୍କ ସେନା ଖୁସି ହେଲା।
ସୈନ୍ଯାନି ତଂ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରଂ ଚକାର ହ
ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାରେ ସେ ସେନାମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଲେ।
କିଞ୍ଚିଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ବଲଂ ରାଜ୍ଞଃ କିଂଚିଦେଵ ପଲାଯିତମ୍
ରାଜାଙ୍କର କିଛି ସେନା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା, କିଛି ଭାଗ ଭଗିଗଲା।
କୃପାନିଧିଶ୍ଚ କୃପଯା ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସଞ୍ଜହାର ଚ
ଦୟାଳୁ ମହାନ ଦୟାରେ ସେ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ନୃପାଯ ମୁନିନା ଶୀଘ୍ରଂ ଦତ୍ତାଶ୍ଚରଣରେଣଵଃ କମଣ୍ଡଲୁଜଲଂ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଜୀଵଯାମାସ ତଂ ନୃପମ୍
ଋଷି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୂଳି ଦେଲେ, କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳ ଛିଟି ରାଜାକୁ ଜୀବନ ଦେଲେ।