ସଂଜଲ୍ପନ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵେଦସାରଂ ପରାତ୍ପରମ୍ 1.13.
ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ବେଦର ସାର, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚତମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ କୃତ୍ଵା ଶିରଃସ୍ଥାନଂ ପଶ୍ଚିମେ ଚରଣଦ୍ଵଯମ୍
ମୁଣ୍ଡକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଓ ଦୁଇ ପାଉଁକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ରଖିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାର୍ଯ୍ଯଯା ସହ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା, ସେଥିରେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ ସର୍ଵେ ଵିଲପ୍ଯ ରୁରୁଦୁର୍ଭୁଶମ୍
ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବିଲାପ କରି ଭାରି କନ୍ଦିଲେ।
ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଯୋଷିତାଂ ମଧ୍ଯେ ପ୍ରଧାନା ମହିଷୀ ଚ ଯା
ପଞ୍ଚାଶି ଜଣ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ଥିଲେ—
ଉଚ୍ଚୈ ରୁରୋଦ ସା ତୀଵ୍ରଂ କାନ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଵକ୍ଷସି
ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଧରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦୁଃଖରେ କନ୍ଦିଲେ।
ମାଲାଵତ୍ଯୁଵାଚ ଦର୍ଶନଂ ଦେହି ମାଂ ବନ୍ଧୋ ନିମଗ୍ନାଂ ଶୋକସାଗରେ
ମାଳାବତୀ କହିଲେ: 'ବନ୍ଧୁ, ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦିଅ, ମୁଁ ଶୋକ ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଛି।'
ଵିସ୍ରମ୍ଭକେ ସୁଵସନେ ରମ୍ଯେ ଚନ୍ଦନକାନନେ
ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରମ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଜଙ୍ଗଲରେ, ସେ ନିଜସ୍ୱତାର ସ୍ଥାନରେ—
ଚନ୍ଦନାଚଲସାନ୍ନିଧ୍ଯେ ଚାରୁଚନ୍ଦନକାନନେ
ଚନ୍ଦନ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ, ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦନ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ,
ଗନ୍ଧମାଦନଶୈଲୈକଦେଶେ ରମ୍ଯେ ନଦୀତଟେ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନରେ, ନଦୀ କୂଳରେ,
ଶ୍ରୀଶୈଲେ ଶ୍ରୀଵନେ ଦିଵ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସନିଷେଵିତେ 1.13.
ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଦିବ୍ୟ ବନରେ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ସେବାରେ,
ପୁରା ଯା ଯା କୃତା କ୍ରୀଡା ଵସନ୍ତେ ରହସି ତ୍ଵଯା
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଯେଉଁ ଖେଳା କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା—
ସୁଧାତୁଲ୍ଯେନ ଵଚସା ସିକ୍ତାଽହଂ ଚ ପୁରା ତ୍ଵଯା
ପୂର୍ବେ ତୁମେ ମୋତେ ଅମୃତ ସମାନ ମିଠା କଥାରେ ଭିଜାଇଥିଲେ,
ସାଧୁନା ସହ ସଂସର୍ଗୋ ଵୈକୁଣ୍ଠାଦପି ଦୁର୍ଲଭଃ
ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗ ମିଳିବା, ଭଲେ ଭଲେ ବୈକୁଣ୍ଠ ମିଳିବାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ ।
ତସ୍ମାତ୍ତେଷାଂ ଚ ଵିଚ୍ଛେଦଃ ସାଧୁଶୋକକରଃ ପରଃ
ସେଥିପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ ।
ତତୋଽପତ୍ଯଵିଯୋଗୋ ହି ମରଣାଦତିରିଚ୍ଯତେ
ସେହିପରି, ସନ୍ତାନ ବିୟୋଗ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ।
ଶଯନେ ଭୋଜନେ ସ୍ନାନେ ସ୍ଵପ୍ନେ ଜାଗରଣେଽପି ଚ
ଶୋଇବା, ଖାଇବା, ସ୍ନାନ କରିବା, ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଜାଗିଥିବା ସମୟରେ,
ସର୍ଵଶୋକଂ ଵିସ୍ମରେତ୍ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଵାମିସଂଯୋଗମାତ୍ରତଃ
ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ମିଳନ ମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଭୁଲିଯାଏ ।
ନାତୋ ଵିଶିଷ୍ଟଂ ପଶ୍ଯାମି ବାନ୍ଧଵଂ ସ୍ଵାମିନା ଵିନା
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ କାହାକୁ ଏତେ ନିକଟ ଆତ୍ମୀୟ ଭାବେ ଦେଖୁନି ।
ହେ ଦିଗୀଶାଶ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲା ହେ ଧର୍ମ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାପତେ
ହେ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁମାନେ, ହେ ଧର୍ମ, ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା,
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରହାର୍ତ୍ତା ସା କନ୍ଯା ଚିତ୍ରରଥସ୍ଯ ଚ 1.13.
ଏପରି କହି, ବିୟୋଗ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ଚିତ୍ରରଥଙ୍କର କନ୍ୟା—
ଵିଚେତନା ତତ୍ର ତସ୍ଥୌ କାନ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି
ସେଠାରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ଚାପି ଧରି ଅଂକରେ ରଖିଥିଲେ ।
ପ୍ରଭାତେ ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଲଲାପ ଭୃଶଂ ମୁହୁଃ
ପ୍ରଭାତେ ହୁଏଁ ଅଚେତନା ଭଙ୍ଗ କରି, ସେ ପୁନିପୁନି ଭାରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ ।
ମାଲାଵତ୍ଯୁଵାଚ ତ୍ଵମେଵ ଜଗତାଂ ପାତା ମାଂ ନ ପାସି କଥଂ ପ୍ରଭୋ
ମାଳାବତୀ କହିଲେ— ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ପ୍ରଭୁ, ତେବେ ମୋତେ କିପରି ରକ୍ଷା କରୁନାହାଁ ?
ଅଯଂ ଭର୍ତ୍ତାଽସ୍ଯ ଭାର୍ଯ୍ଯାଽହଂ ମମେତି ତଵ ମାଯଯା
ତୁମର ମାୟାରେ—'ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଏହା ମୋର'—ଏପରି ଭାବ ହୁଏ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵଃ କର୍ମଣା କାନ୍ତଃ କାନ୍ତାଽହଂ ଚାସ୍ଯ କର୍ମଣା
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମୋର ପ୍ରିୟ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ।
କୋ ଵା କସ୍ଯ ପତିଃ ପୁତ୍ରଃ କା ଵା କସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ପ୍ରଭୋ ।। ସଂଯୁନକ୍ତି ଵିଧାତା ଚ ଵିନଯୁକ୍ତି ଚ କର୍ମଣା
ହେ ପ୍ରଭୁ, କିଏ କାହାର ସ୍ୱାମୀ, କିଏ କାହାର ପୁଅ, କିଏ କାହାର ପ୍ରିୟ? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କର୍ମଅନୁସାରେ ବିଧାତା ଏକତ୍ର କରନ୍ତି ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନ୍ତି।
ସଂଯୋଗେ ପରମାନନ୍ଦୋ ଵିଯୋଗେ ପ୍ରାଣସଙ୍କଟମ୍
ମିଳନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ରହିଥାଏ, ବିଚ୍ଛେଦରେ ଜୀବନର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ନଶ୍ଵରୋ ଵିଷଯଃ ସତ୍ଯଂ ଭୁଵି ଭୋଗଶ୍ଚ ବାନ୍ଧଵଃ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଭୋଗବସ୍ତୁ ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ସମସ୍ତେ ନଶ୍ୱର।
ତସ୍ମାତ୍ସନ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯମୀପ୍ସିତମ୍
ସେହିପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।