ଶୃଣୁ ତାତ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯେଽହମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଏବେ ପୁରାତନ ଏକ ଉପାଖ୍ୟାନ କହିବି।
ଏକଦୈଵ ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରାଂ ନଦୀଂ ଯଯୌ
ଏକ ଦିନ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ତୀରେଽତିରହଃସ୍ଥାନେ ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନେ ମନୋହରେ
ସେ ନଦୀର ତୀରରେ, ଅତି ମନୋହର ଫୁଲବାଗ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ—
ଭ୍ରମରଧ୍ଵନିସଂଯୁକ୍ତେ ପୁଂସ୍କୋକିଲରୁତଶ୍ରଵେ
ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁମକୁ ଗୁଞ୍ଜନ ଓ କୋଇଲାର ଡାକ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା—
ଦଦର୍ଶ ରମ୍ଭାଂ ତତ୍ରୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକାତ୍ସମାଗତାମ୍
ସେଠାରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଇଚ୍ଛନ୍ତୀମୀପ୍ସିତାଂ କ୍ରୀଡାଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ମଦନାଶ୍ରମମ୍
ସେ ନିଜ ଇଛିତ କ୍ରୀଡା ପାଇଁ ମଦନ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ସୁଦତୀଂ ଶ୍ଯାମାଂ ବିମ୍ବାଧରସରୋରୁହାମ୍
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୁନାହିଁ, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ବିମ୍ବଫଳ ଭଳି ଓ ପଦ୍ମ ଭଳି ଠୋଡ଼।
ସସ୍ମିତାସ୍ଯଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଂ ସୁକଟାକ୍ଷଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ହସୁଥିଲା, ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିଲେ।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକଧରାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ମଣିର ଗହଣାରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।
ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ଯାମକଜ୍ଜଲୋଜ୍ଜଲଲୋଚନାମ୍
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଗାଢ଼ କଜଳରେ ଚମକୁଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚାମ୍ବା ନୀଳ ପଦ୍ମର ପତ୍ର ପରି ଥିଲା।
ଅତ୍ଯୁନ୍ନତଂ ସୁକଠିନଂ ପତ୍ରରାଜିଵିରାଜିତମ୍
ତାଙ୍କର ଉରୋ ଅତି ଉଚ୍ଚ, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ପତ୍ରରାଜା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ସର୍ଵଶୋଭାଂ ସୁଵେଷାଢ୍ଯାଂ ସୁଭଗାଂ ସୁରତୋତ୍ସୁକାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନ୍ଦର ଭୂଷା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ।
ଵରାମପ୍ସରସାଂ ରମ୍ଯାମତୀଵ ସ୍ଥିରଯୌଵନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଯୁବାବସ୍ଥା ସଦା ଅଟୁଟ ଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମତିଵେଷାଢ୍ଯାଂ ତତ୍କଟାକ୍ଷେଣ ପୀଡିତଃ
ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭୂଷିତ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ହି ସୁଚିରାତ୍କଲ୍ଯାଣି ସୁଭଗେଽଧୁନା
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଏତେ ଦିନ ପରେ ଦେଖିଛି, ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ଏବେ ତୁମେ ଦେଖା ଦେଲା।
ତଵାନ୍ଵେଷଣକର୍ତ୍ତାଽହଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚିକମଗ୍ରତଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଜି ଆସିଛି, ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ନାମ ଶୁଣିଥିଲି।
ସୁଵାସିତଜଲାର୍ଥୀ ଯଃ କିମିଚ୍ଛେତ୍ପଙ୍କିଲଂ ଜଲମ୍
ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଚାହେ, ସେ କେଉଁଠି ମାଟିଆ ଜଳ ଚାହିବ?
ସୁଧାର୍ଥୀ ନ ସୁରାମିଚ୍ଛେଦ୍ଦୁଗ୍ଧାର୍ଥୀ ନାଵିଲଂ ଜଲମ୍
ଯିଏ ଅମୃତ ଚାହେ, ସେ ମଦ୍ୟ ଚାହିବା ନୁହେଁ; ଯିଏ ଦୁଧ ଚାହେ, ସେ ଅଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଚାହିବା ନୁହେଁ।
ସ୍ଵର୍ଗୀ ଚ ନରକଂ ନେଚ୍ଛେତ୍ସୁଭୋଗୀ ଦୁଷ୍ଟଭୋଜନମ୍ ଵିହାଯ ରତ୍ନାଭରଣଂ କୋଽପୀଚ୍ଛେଲ୍ଲୋହଭୂଷଣମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଲୋକ ନରକ ଚାହିବା ନୁହେଁ; ଯିଏ ସୁଖରେ ରହିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଖରାପ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିବା ନୁହେଁ। ମଣିର ଗହଣା ଛାଡି ଅଉ କିଏ ଲୋହାର ଗହଣା ଚାହିବ?
ତ୍ଵାଂ ନାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ମହାଵିଜ୍ଞାଂ କାଂ ମୂଢୋ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ତୁମେ ଏତେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ହେଲେ, ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଛାଡି, କିଏ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହିବ?
ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯରତିଂ ଵର୍ଦ୍ଧଯନ୍ତୀଂ ପଦେ ପଦେ
ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ପ୍ରତି ପଦେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
କାମଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ପୁରତସ୍ତସ୍ଥୌ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ନାରଦ
ଇଚ୍ଛାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ରମ୍ଭା ମହାଶୃଙ୍ଗାରଲୋଲୁପା
ସେ କଥା ଶୁଣି, ରମ୍ଭା ଅତି ଶୃଙ୍ଗାର ଆଶାରେ ବେଚେନା ହେଲେ।
ସ୍ମେରାନନା କଟାକ୍ଷେଣ ସ୍ତନୋର୍ଵୋର୍ଦର୍ଶନେନ ଚ
ସେ ହସୁଥିବା ମୁହଁ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି, ଉରୋ ଓ ଉରୁ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ମିତଂ ସାରଂ ସୁମଧୁରଂ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ କୋମଲଂ ପ୍ରିଯମ୍
ସେ ମିତ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ମଧୁର, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ, କୋମଳ ଏବଂ ପ୍ରିୟ କଥା କହିଥିଲେ।
ରମ୍ଭୋଵାଚ ନାହଂ ସନ୍ତୋଷଜନନୀ ଧୂର୍ତ୍ତାନାଂ ଦୁଷ୍ଟମିତ୍ରତା
ରମ୍ଭା କହିଲେ: ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତୋଷ ଦେବା ନୁହେଁ, ଦୁଷ୍ଟ ସାଥୀଙ୍କ ସହିତ ମୋର ମିତ୍ରତା ନାହିଁ।
ଯଥା ମଧୁକରୋ ଲୋଭାତ୍ସର୍ଵପୁଷ୍ପାସଵଂ ଲଭେତ୍
ଯେପରି ମଧୁମକୁ ଲୋଭରେ ସମସ୍ତ ଫୁଲର ରସ ନେଇଥାଏ,
ତଥୈଵ କାମୁକୀ ଲୋକେ ଭ୍ରମେଦ୍ଭ୍ରମରଵତ୍ସଦା
ସେପରି ଏହି ଜଗତରେ ଏକ କାମନାପରା ଜଣେ ଝିଅ ମଧୁମକୁ ପରି ସବୁଠାରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ।
ସୁପୁମାନଙ୍ଗଵତ୍ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯଥା ଶାଖାଶ୍ଚ ଶାଖିଷୁ
ସୁନ୍ଦର ଯୁବକ ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ଚଡ଼ା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଡାଳି, ସେପରି ଅଟୁଟ।
ସ୍ଵକାର୍ଯ୍ଯମୁଦ୍ଧରେଦ୍ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ଵା ସ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦରକାର ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ନିଜ କାମ ସାରିନେଇଥାଏ।