ସାଲୋକ୍ଯସାର୍ଷ୍ଟିସାମୀପ୍ଯସାଯୁଜ୍ଯଂ ଶ୍ରୀହରେରପି
ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରହିବା, ଏଶ୍ୱର୍ୟ୍ୟ, ସାମୀପ୍ୟ କିମ୍ବା ଏକତା—
ଶଶ୍ଵତ୍ତତ୍ର ଦୃଢା ଭକ୍ତିର୍ହରିଦାସ୍ଯଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେଠାରେ ଚିରକାଳ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଓ ହରିଙ୍କ ଦାସ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ତଦ୍ଦାସ୍ଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵସୁତଂ ଦେହି କଲ୍ପତରୋ ଵରମ୍
ହେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ମୋତେ ଏହି ଦୟା କର — ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୁଅଙ୍କର ଦାସ ହେବି।
ନ ଦାସ୍ଯସୀଦଂ ଚେଚ୍ଛମ୍ଭୋ ଵରଂ ଦୁଷ୍କୃତିନଂ ଚ ମାମ୍
ଯଦି ଏହି ଦୟା ଦେଉନାହାଁତ, ହେ ଶିବ, ତେବେ ମୁଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିବା ଲୋକ ହେଇଯିବି।
ଗନ୍ଧର୍ଵଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମୁଵାଚ କୃପାନିଧିଃ
ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୟାର ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଶଂକର ଉଵାଚ ଚିରାଯୁଷଂ ଚ ଗୁଣିନଂ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନମ୍ ।। 1.12.
ଶ୍ରୀଶଙ୍କର କହିଲେ — ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଗୁଣବାନ, ସଦା ଯୁବକ ଓ ଦୃଢ଼ ହେଉ।
ଜ୍ଞାନିନଂ ସୁନ୍ଦରଵରଂ ଗୁରୁଭକ୍ତଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍
ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସୁନ୍ଦର, ଗୁରୁଭକ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହେଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶଂକରସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଗାମ ସ୍ଵାଲଯଂ ମୁନେ
ଏଭଳି କହି, ଶଙ୍କର ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ମୁନି।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲମାନସାଃ ସର୍ଵେ ମାନଵାଃ ସିଦ୍ଧକର୍ମଣଃ
ସମସ୍ତ ମାନବଙ୍କର ମନ ଖୁସିରେ ଫୁଲିଉଠିଲା, ସେମାନେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଥିଲେ।
ସୁଷାଵ ପୁତ୍ରଂ ସା ଵୃଦ୍ଧା ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ
ସେ ବୃଦ୍ଧା ଜଣେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ବାଲକସ୍ଯ ଚ ତସ୍ଯୈଵ ମଙ୍ଗଲଂ ମଙ୍ଗଲେ ଦିନେ ପୂଜ୍ଯାନାମଧିକୋ ବାଲସ୍ତେନୋପବର୍ହଣାଭିଧଃ
ଶୁଭ ଦିନରେ ସେଇ ଶିଶୁର ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା; ସେ ବଡ଼ମାନେଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଉପବର୍ହଣ ନାମ ଦିଆଗଲା।
ସୌତିରୁଵାଚ ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜଃ ପ୍ରଦଦୌ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ
ସୌତି କହିଲେ — ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ।
ଉପବର୍ହଣସ୍ତୁ କାଲେନ ହରେର୍ମନ୍ତ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଉପବର୍ହଣ ହରିଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଲେ।
ଏକଦା ଗଣ୍ଡକୀତୀରେ ତଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନମ୍
ଏକ ଦିନ, ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ କୂଳରେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେଲେ।
ତାଶ୍ଚ ତୀଵ୍ରଂ ତପଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଯୋଗତଃ
ସେମାନେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଉପବର୍ହଣଗନ୍ଧର୍ଵଂ ତାଶ୍ଚ ତଂ ଵଵ୍ରିରେ ପତିମ୍
ସେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପବର୍ହଣ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ବାଛିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଯୁଵା ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନଃ
ଯୁବକ ଓ ସଦା ଯୁବ ଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ସେମାନେଙ୍କୁ ଗୃହଣ କଲେ।
ତତୋଽପି ସୁଚିରଂ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ତାଭିଃ ସହାନିଶମ୍
ତାପରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସେମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ରମ୍ଭାରମ୍ଭୋରୁନର୍ତନେ କଠିନଂ ସ୍ତନମ୍
ରମ୍ଭା ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଅଂଶ ଦେଖି,
ଦ୍ରୁତଂ ତତ୍ଯାଜ ସଙ୍ଗୀତଂ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ ସଭାତଲେ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ଛାଡ଼ି, ସଭା ମଝିରେ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଵ୍ରଜ ତ୍ଵଂ ଶୂଦ୍ରଯୋନିଂ ଚ ଗାନ୍ଧର୍ଵୀଂ ତନୁମୁତ୍ସୃଜ ।। 1.13.
ତୁମେ ଏବେ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଉଥିବାକୁ ଯାଅ, ଗାନ୍ଧର୍ବୀ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଵିନା ଵିପତ୍ତେର୍ମହିମା ପୁଂସାଂ ନୈଵ ଭଵେତ୍ସୁତ
ବିପଦ ଛଡ଼ା, ପୁଅ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମହାନ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିଧିରଗଚ୍ଛତ୍ପୁଷ୍କରାଦ୍ ଗୃହମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୁଷ୍କର ଠାରୁ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ମୂଲାଧାରଂ ସ୍ଵାଧିଷ୍ଠାନଂ ମଣିପୂରମନାହତମ୍
ମୂଳାଧାର, ସ୍ୱାଧିଷ୍ଠାନ, ମଣିପୁର ଓ ଅନାହତ—
ଇଡାଂ ସୁଷୁମ୍ନାଂ ମେଧାଂ ଚ ପିଙ୍ଗଲାଂ ପ୍ରାଣହାରିଣୀମ୍
ଇଡ଼ା, ସୁଷୁମ୍ନା, ମେଧା ଓ ପିଙ୍ଗଳା, ଯାହା ପ୍ରାଣ ବହନ କରେ—
ଵିଶୁଦ୍ଧାଂ ଚ ନିରୁଦ୍ଧାଂ ଚ ଵାଯୁସଂଚାରିଣୀଂ ତଥା
ବିଶୁଦ୍ଧା, ନିରୁଦ୍ଧା ଓ ବାୟୁ ଚଳାଉଥିବା ନାଳୀ—
ବୁଦ୍ଧିସଂଚାରିଣୀଂ ଚୈଵ ଜ୍ଞାନଜୃମ୍ଭନକାରିଣୀମ୍
ବୁଦ୍ଧିକୁ ଚଳାଉଥିବା ଓ ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ନାଳୀ ମଧ୍ୟ—
ଏତାଃ ଷୋଡଶଧା ନାଡୀର୍ଭିତ୍ତ୍ଵା ଵୈ ହଂସମେଵ ଚ
ଏହି ଷୋଳ ନାଳୀ ଓ ହଂସକୁ ଭେଦି—
ସ୍ଥିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତମାତ୍ମାନମାତ୍ମନ୍ଯେଵ ଯୁଯୋଜ ହ
ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ରହି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ର କଲେ।
ଵୀଣାଂ ତ୍ରିତନ୍ତ୍ରୀଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯାଂ ଵାମସ୍କନ୍ଧେ ନିଧାଯ ଚ
ତିନି ତାର ବିଣା, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ବାମ କାନ୍ଧରେ ରଖି—