କିଂ କରୋଷି ମହାଦେଵ ହେ ତାତ କରୁଣାନିଧେ
ମହାଦେବ, ଆପଣ କଣ କରୁଛନ୍ତି? ହେ ତାତ, ଦୟାର ସାଗର!
ମାତରୁତ୍ତିଷ୍ଠ ମେଽନ୍ନଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଶିଵଂ ଜଲମ୍
ମା, ଉଠ! ଆଜି ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, ଏବଂ ହେ ଶିବ, ମୋତେ ପାଣି ଦିଅ।
ମାତର୍ମାତର୍ଜଗନ୍ମାତରେହି ନାହଂ ସ୍ଥିତୋ ବହିଃ
ମା, ମା, ଜଗତ୍ ଜନନୀ, ଆସ! ମୁଁ ବାହାରେ ଦଢ଼ି ନାହିଁ।
ଇତି କାକୁସ୍ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଵସ୍ଯୋତ୍ତିଷ୍ଠତୋ ମୁନେ
ଏହି କାନ୍ଦୁଥିବା ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଶିବ ଉଠୁଥିବାବେଳେ, ହେ ମୁନି,
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ପାର୍ଵତୀ ତ୍ରସ୍ତା ସୂକ୍ଷ୍ମଵସ୍ତ୍ରଂ ପିଧାଯ ଚ
ପାର୍ବତୀ ଭୟରେ ଉଠିଲେ ଏବଂ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଦୀନଂ ଜରଯା ପରିପୀଡିତମ୍
ସେ ଜରାକ୍ଲିଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତପସ୍ଵିନମଶାନ୍ତଂ ଚ ଶୁଷ୍କକଣ୍ଠୌଷ୍ଠତାଲୁକମ୍
ଏକ ତପସ୍ବୀ, ଅଶାନ୍ତ, ଶୁଖିଲା କଣ୍ଠ, ଓଠ ଏବଂ ତାଳୁ ଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ତତ୍ର ନୀଲକଣ୍ଠଃ ସୁଧୋପମମ୍
ସେଠାରେ ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ନୀଳକଣ୍ଠ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ,
ଶଂକର ଉଵାଚ କିନ୍ନାମ ଭଵତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଶଙ୍କର କହିଲେ: ଆପଣ କଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ମୁଁ ଏହି କ୍ଷଣରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମଦ୍ଗୃହେଽତିଥିଃ
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା—ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ଘରକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅତିଥିଃ ପୂଜିତୋ ଯେନ ତ୍ରିଜଗତ୍ତେନ ପୂଜିତମ୍
ଯିଏ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ ତିନି ଜଗତ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥାଏ।
ତୀର୍ଥାନ୍ଯତିଥିପାଦେଷୁ ଶଶ୍ଵତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସଦା ଅତିଥିଙ୍କର ପାଦରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଦୀକ୍ଷିତଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଭଳି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପରି ହୁଅନ୍ତି।
ମହାଦାନାନି ସର୍ଵାଣି କୃତାନି ତେନ ଭୂତଲେ
ସେ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଦାନ କରିଛନ୍ତି।
ନାନାପ୍ରକାରପୁଣ୍ଯାନି ଵେଦୋକ୍ତାନି ଚ ଯାନି ଵୈ
ଏବଂ ବେଦରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପୁଣ୍ୟ କଥା କହାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ।
ଅପୂଜିତୋଽତିଥିର୍ଯସ୍ଯ ଭଵନାଦ୍ଵିନିଵର୍ତ୍ତତେ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଅତିଥି ଅସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଘରୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି—
ଯାନି କାନି ଚ ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକାନି ଚ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ—
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ କ୍ଷୁତ୍ତୃଡ୍ଭ୍ଯାଂ ପୀଡିତୋ ମାତର୍ଵଚନଂ ଚ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଭୁଖ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ, ମାଆଙ୍କର ଆଦେଶ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣାଯାଇଛି—
ଵ୍ଯାଧିଯୁକ୍ତୋ ନିରାହାରୋ ଯଦା ଵାଽନଶନଵ୍ରତୀ
ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ଖାଦ୍ୟ ବିନା, କିମ୍ବା ଉପବାସରେ ଥିଲେ—
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଦାସ୍ଯାମି ଭୋକ୍ତୁଂ ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ମଜ୍ଜନ୍ମ ସଫଲଂ କୁରୁ
ପାର୍ବ୍ବତୀ କହିଲେ: ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବି; ମୋ ଜନ୍ମକୁ ସାର୍ଥକ କର।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ ନାନାଵିଧଂ ମିଷ୍ଟମିଷ୍ଟଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମାଗତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଧୁର ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିବ ବୋଲି ଶୁଣି, ମୁଁ ଆସିଛି।
ସୁଵ୍ରତେ ତଵ ପୁତ୍ରୋଽହମଗ୍ରେ ମାଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯସି
ହେ ସୁବ୍ରତେ, ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ; ଆଗକୁ ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କରିବ।
ତାତାଃ ପଞ୍ଚଵିଧାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମାତରୋ ଵିଵିଧାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ବାପାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର କୁହାଯାଇଛି; ମାଆଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଵିଦ୍ଯାଦାତାଽନ୍ନଦାତା ଚ ଭଯତ୍ରାତା ଚ ଜନ୍ମଦଃ
ଯିଏ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ, ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଓ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ—
ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଗର୍ଭଧାତ୍ରୀ ସ୍ତନଦାତ୍ରୀ ପିତୁଃ ସ୍ଵସା
ଗୁରୁଙ୍କର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ, ଗର୍ଭଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ଓ ବାପାଙ୍କର ଭଉଣୀ—
ଭୃତ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ପୋଷ୍ଯଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯ୍ଯଜଃ ଶରଣାଗତଃ
ଭୃତ୍ୟ, ଶିଷ୍ୟ, ଯାହାକୁ ପୋଷଣ କରାଯାଏ, ଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଓ ଶରଣ ନେଇଥିବା—
କ୍ଷୁତ୍ତୃଡ୍ଭ୍ଯାଂ ପୀଡିତୋ ମାତର୍ଵୃଦ୍ଧୋଽହଂ ଶରଣାଗତଃ
ଭୁଖ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ, ମାଆ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶରଣ ନେଇଛି।
ପିଷ୍ଟକଂ ପରମାନ୍ନଂ ଚ ସୁପକ୍ଵାନି ଫଲାନି ଚ
ପିଠା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖିର, ଏବଂ ଭଲ ଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା ଫଳ—
ପକ୍ଵାନ୍ନଂ ସ୍ଵସ୍ତିକଂ କ୍ଷୀରମିକ୍ଷୁମିକ୍ଷୁଵିକାରଜମ୍
ପକା ଭାତ, ସ୍ୱସ୍ତିକ ପିଠା, ଖିର ଏବଂ ଇଖୁରୁ ତିଆରି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ,
ଲଡ୍ଡୁକାନି ତିଲାନାଂ ଚ ମିଷ୍ଟାନ୍ନୈଃ ସଗୁଡାନି ଚ
ତିଳର ଲଡୁ ଏବଂ ଗୁଡ଼ ସହିତ ତିଆରି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ,