ଵିପରୀତଂ ତ୍ରିଜଗତାମେତେଷାଂ ପୂଜନଂ ଵିନା
ଏହାଙ୍କର ପୂଜା ଛାଡିଦେଲେ ତିନି ଜଗତର ଅବସ୍ଥା ବିପରୀତ ହୋଇଯାଏ।
ଏତେ ଶଶ୍ଵଦ୍ଵିଦ୍ଯମାନା ନିତ୍ଯାଃ ସୃଷ୍ଟିପରାଯଣାଃ
ଏହି ଦେବତାମାନେ ସଦା ରହନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିରେ ନିତ୍ୟ ଲିନ ରହନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୀହରିସ୍ତତ୍ର ଵିରରାମ ସଭାତଲେ
ଏଭଳି କହି ଶ୍ରୀହରି ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଅଲ୍ପ ବିରାମ ନେଲେ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଉଵାଚ ପାର୍ଵତୀଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ହରିସଂଲାପମଙ୍ଗଲମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ— ସେ ପ୍ରେମରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ, ହରିଙ୍କ ସଂଲାପକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କଲେ।
ଶିଵାଜ୍ଞାଂ ଚ ସମାଦାଯ ଶିଵା ସଂହୃଷ୍ଟମାନସା
ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ଶିବା ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଥିଲେ।
ସୁସ୍ନାତା ସୁଦତୀ ଶୁଦ୍ଧା ବିଭ୍ରତୀ ଧୌତଵାସସୀ
ସେ ସ୍ନାନ କରି, ସୁନ୍ଦର ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଧୋଇଥିବା ସାଫା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଆମ୍ରପଲ୍ଲଵସଂଯୁକ୍ତଂ ଫଲାକ୍ଷତସୁଶୋଭିତମ୍
ଆମ୍ବ ପତ୍ର, ଫଳ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
ରତ୍ନାସନସ୍ଥା ରତ୍ନାଢ୍ଯା ରତ୍ନୋଦ୍ଭଵସୁତା ସତୀ
ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ଆସନରେ ବସି, ମଣିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଣିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସତୀ ବସିଥିଲେ।
ରତ୍ନସିଂହାସନସ୍ଥଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ସୁପୁରୋହିତମ୍
ମଣିର ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କଲେ।
ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପୁରତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦିକ୍ପାଲାନ୍ରତ୍ନଭୂଷିତାନ୍
ମଣିର ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦିଗ୍ପାଳମାନେକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସାମ୍ନାରେ ବସାଇଲେ।
ସମର୍ଚ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାନ୍
ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧୈସ୍ସୁଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଦ୍ରତ୍ନୈର୍ଭୂଷଣୈସ୍ତଥା ସମାରେଭେ ଵ୍ରତଂ ଦେଵୀ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନପୂର୍ଵକମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଓ ମଣିର ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଦେବୀ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆଵାହ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଦେଵଂ ତଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ମଂଗଲେ ଘଟେ
ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଦେବତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଘଟରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ଯାନି ଵ୍ରତେ ଵିଧେଯାନି ଦେଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ବ୍ରତରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦାନ ଦେବାକୁ ହୁଏ, ସେସବୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ କରିଥିଲେ।
ଵ୍ରତୋକ୍ତମୁପହାରଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭଂ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ବ୍ରତରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ ଉପହାର ତିନି ଜଗତରେ ମିଳେନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଇଥିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ଵେଦମନ୍ତ୍ରେଣ ସା ସତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ପୂଜଯିତ୍ଵାଽତିଥୀଂସ୍ତଥା
ସତୀ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ପ୍ରଥମେ ଅତିଥିମାନେକୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇଥିଲେ।
ଭୋଜଯାମାସ ସା ଦେଵୀ ସୁଵ୍ରତେ ସୁଵ୍ରତା ସତୀ
ସେ ସତୀ ଓ ସୁବ୍ରତା ମହିଳା, ଭଲ ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଖାଇବା ଦେଲେ।
ସମାପ୍ତିଦିଵସେ ଵିପ୍ରସ୍ତମୁଵାଚ ପୁରୋହିତଃ
ସମାପ୍ତିର ଦିନରେ ପୁରୋହିତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଲପ୍ଯ ସୁରସଂସଦି
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସଭାରେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତାଂ ଚ ତେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ମୁନିପୁଂଗଵାଃ
ସେଉଁଠାରେ ସେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମହାମୁନିମାନେ ହସିଲେ।
ସଂପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସଭାସଦ୍ଭିଃ ଶିଵାଂ ବୋଧଯିତୁଂ ତଦା
ସଭାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନୁରୋଧ କରି, ତାଙ୍କୁ ଶିବାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବାକୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଚେତନଂ କୃତ୍ଵା ମଦୀଯଂ ଵଚନଂ ଶୃଣୁ
ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ: ଏବେ ତୁମେ ସଚେତନ ହେଇ, ମୋର କଥା ଶୁଣ।
ଶିଵଃ ଶିଵାଂ ତାମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶୁଷ୍କକଣ୍ଠୌଷ୍ଠତାଲୁକାମ୍
ଶିବ ଶିବାଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ, ଓଠ ଓ ମୁହଁ ଶୁଖିଗଲା।
ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ମିତଂ ସର୍ଵଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ଯେଉଁ କଥା ଉପକାରୀ, ସତ୍ୟ ଓ ମାପିଥିବା, ସେଠାରେ ଶେଷରେ ସୁଖ ମିଳେ।
ଶୃଣୁ ଦେଵି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଵେଦେନ ନିରୂପିତମ୍
ଶୁଣ, ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଯାହା ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ସର୍ଵେଷାଂ କର୍ମ୍ମଣାଂ ଦେଵି ସାରଭୂତା ଚ ଦକ୍ଷିଣା
ଦେବୀ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦକ୍ଷିଣା।
ଦୈଵଂ ଵା ପୈତୃକଂ ଵାଽପି ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ ପ୍ରିଯେ ଦାତା ଚ କର୍ମ୍ମଣା ତେନ କାଲସୂତ୍ରଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପ୍ରିୟେ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ନିତ୍ୟ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁହେଉ, ଦାତା ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାଳର ସୂତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଅଥାନ୍ତେ ଦୈନ୍ଯମାପ୍ନୋତି ଶତ୍ରୁଣା ପରିପୀଡିତଃ
ଶେଷରେ, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ତନ୍ମୁହୂର୍ତେ ଵ୍ଯତୀତେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦ୍ଵିଗୁଣା ଭଵେତ୍
ସେ ସମୟ ଚାଲିଗଲେ, ଦକ୍ଷିଣା ଦୁଇଗୁଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ମାସେ ପଞ୍ଚଶତଘ୍ନା ସ୍ଯାତ୍ଷଣ୍ମାସେ ତଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣା
ଏକ ମାସ ପରେ, ପାଞ୍ଚଶତ ଗୁଣା ଦେବା ଉଚିତ; ଛଅ ମାସରେ, ତାହାର ଚାରିଗୁଣା।