ପତ୍ନୀମାତା ତଥା ଶ୍ଵଶ୍ରୂସ୍ତତ୍ପିତା ଶ୍ଵଶୁରଃ ସ୍ମୃତଃ 1.10.
ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ମାଆକୁ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବାପାକୁ ଶ୍ୱଶୁର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଭଗିନୀଜୋ ଭାଗିନେଯୋ ଭ୍ରାତୃଜୋ ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରକଃ
ଭଉଣୀର ପୁଅ, ଭାଇର ପୁଅ, ଏବଂ ଭାଇର ପୁଅର ପୁଅ—ଏମାନେ ଏଭଳି ଚିହ୍ନଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଶ୍ଯାଲୀପତିସ୍ତୁ ଭ୍ରାତା ଚ ଶ୍ଵଶୁରୈକତ୍ଵହେତୁନା
ଶ୍ୟାଳୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଓ ଭାଇ, ଏମାନେ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକତା ଥିବାରୁ ଏଭଳି ମନେ କରାଯାନ୍ତି।
ଅନ୍ନଦାତା ଭଯତ୍ରାତା ପତ୍ନୀତାତସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଅନ୍ନ ଦେଉଥିବା, ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏବଂ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ବାପା—ଏମାନେ ଏଭଳି ଗଣ୍ୟ।
ଅନ୍ନଦାତୁଶ୍ଚ ଯା ପତ୍ନୀ ଭଗିନୀ ଗୁରୁକାମିନୀ ମାତା ଚ ତତ୍ସପତ୍ନୀ ଚ କନ୍ଯା ପୁତ୍ରପ୍ରିଯା ତଥା
ଅନ୍ନ ଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଭଉଣୀ, ଗୁରୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ମାଆ, ତାଙ୍କର ସହପତ୍ନୀ, କନ୍ୟା ଏବଂ ପୁଅଙ୍କର ପ୍ରିୟା—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଗଣ୍ୟ।
ମାତୁର୍ମାତା ପିତୁର୍ମାତା ଶ୍ଵଶ୍ରୂପିତ୍ରୋଃ ସ୍ଵସା ତଥା
ମାଆଙ୍କର ମାଆ, ପିତାଙ୍କର ମାଆ ଏବଂ ଶ୍ୱଶୁର-ଶ୍ୱଶ୍ରୁଙ୍କର ଭଉଣୀ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଗଣ୍ୟ।
ପୌତ୍ରସ୍ତୁ ପୁତ୍ରପୁତ୍ରେ ଚ ପ୍ରପୌତ୍ରସ୍ତତ୍ସୁତେଽପି ଚ
ପଉତ୍ର ହେଉଛି ପୁଅର ପୁଅ, ପ୍ରପଉତ୍ର ହେଉଛି ସେଇ ପୁଅର ପୁଅ।
କନ୍ଯାପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଦୌହିତ୍ରସ୍ତତ୍ପୁତ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ବାଂଧଵାଃ
କନ୍ୟାର ପୁଅ, କନ୍ୟାର ଝିଅ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ବାନ୍ଧବ।
ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତେ ପୁନର୍ଜ୍ଞାତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଭାଇର ପୁଅର ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ପୁନି ବାନ୍ଧବ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି।
ଗୁରୁକନ୍ଯା ଚ ଭଗିନୀ ପୋଷ୍ଯା ମାତୃସମା ମୁନେ
ଗୁରୁଙ୍କର କନ୍ୟା, ଭଉଣୀ ଏବଂ ପୋଷ୍ୟା କନ୍ୟା—ଏମାନେ ମାଆ ସମାନ ଭାବିବା ଉଚିତ, ମୁନି।
ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ଵଶୁରୋ ଭ୍ରାତା ବନ୍ଧୁର୍ଵୈଵାହିକଃ ସ୍ମୃତଃ 1.10.
ପୁଅଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁର କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଭାଇ, ବିବାହ ସମ୍ପର୍କର ବାନ୍ଧବ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଗୁରୁଶ୍ଚ କନ୍ଯକାଯାଶ୍ଚ ଭ୍ରାତା ସୁସ୍ନିଗ୍ଧବାନ୍ଧଵଃ
ଗୁରୁ ଏବଂ କନ୍ୟାର ଭାଇ—ଏମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହଶୀଳ ବାନ୍ଧବ।
ବନ୍ଧୁତା ଯେନ ସାର୍ଦ୍ଧ ଚ ତନ୍ମିତ୍ରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବାନ୍ଧବତା ଅଛି, ସେଠି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବାନ୍ଧଵୋ ଦୁଃଖଦୋ ଦୈଵାନ୍ନିସ୍ସମ୍ବନ୍ଧୋଽସୁଖପ୍ରଦଃ
ଏକ ବାନ୍ଧବ ଭାଗ୍ୟକ୍ରମେ ଦୁଃଖ ଦେଉଥାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ, ସେଠି ଅସୁଖ ମିଳେ।
ଵିଦ୍ଯାଜୋ ଯୋନିଜଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରୀତିଜଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ମିତ୍ରତା ବିଦ୍ୟାରୁ, ଜନ୍ମରୁ ଓ ପ୍ରେମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମିତ୍ରମାତା ମିତ୍ରଭାର୍ଯ୍ଯା ମାତୃତୁଲ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ
ମିତ୍ରଙ୍କ ମାଆ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ନିଶ୍ଚୟ ମାଆ ପରି ମନ୍ତ୍ରଣୀୟ।
ଚତୁର୍ଥଂ ନାମସମ୍ବନ୍ଧମିତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ଚତୁର୍ଥ ସମ୍ପର୍କକୁ 'ନାମ-ସମ୍ପର୍କ' ବୋଲି କମଳରୁଦ୍ଭବ କହିଛନ୍ତି।
ଉପପତ୍ନ୍ଯାଂ ନଵଜ୍ଞା ଚ ପ୍ରେଯସୀ ଚିତ୍ତହାରିଣୀ
ଉପପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ସେ ନୂତନ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ।
ସମ୍ବନ୍ଧୋ ଦେଶଭେଦେ ଚ ସର୍ଵଦେଶେ ଵିଗର୍ହିତଃ
ଏପରି ସମ୍ପର୍କ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ସବୁଠାରେ ନିନ୍ଦିତ।
ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିସ୍ତୁ ଦେଶଭେଦେ ଵିଧୀଯତେ
ତଥାପି, ମହାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଛାଡିବା କଠିନ; ଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଦୃଢ଼।
ତେଜୀଯସାଂ ନ ଦୋଷାଯ ଵିଦ୍ଯମାନେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ।। 1.10.
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଦୋଷ କେବେ ହୁଏନାହିଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ ଅଶ୍ଵିନୋର୍ଵା ମହାଭାଗ କିଂ ନାମ କସ୍ଯ ଵଂଶଜୌ
ଶୌନକ ପଚାରିଲେ: ହେ ମହାଭାଗ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କର ନାମ କଣ? ସେମାନେ କାହାର ବଂଶର?
ସୋତିରୁଵାଚ ତପଶ୍ଚକାର କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଲକ୍ଷଵର୍ଷଂ ହିମାଲିଯେ
ସୂତି କହିଲେ: ସେ ହିମାଲୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ମହାତପସ୍ଵୀ ତେଜସ୍ଵୀ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ସେ ମହାତପସ୍ବୀ, ତେଜସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ଵରଂ ସ ଵଵ୍ରେ ନିର୍ଲିପ୍ତମାତ୍ମାନଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍
ସେ ଦେବତା ଦେଖିଲେ, ନିଜକୁ ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ ଅଲଗା ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ବର ଚାହିଲେ।
ବଭୂଵାକାଶଵାଣୀତି କୁରୁ ଦାରପରିଗ୍ରହମ୍
ସେ ଆକାଶବାଣୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ତୁମେ ବିବାହ କର।
ପିତୄଣାଂ ମାନସୀଂ କନ୍ଯାଂ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵିଧିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ପିତୃମାନସ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ।
ଯସ୍ଯ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ନ ଭଵେତ୍କୁଲିଶାଦ୍ଭଯମ୍
ତାଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ବିଜୁଳିର ଭୟ ମଧ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।
କଲ୍ଯାଣମିତ୍ରଜନନୀଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମହାମୁନିଃ
କଳ୍ୟାଣମିତ୍ରା ଜନନୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ମହାମୁନି—
ସ ସୋଦରଶ୍ଚ ଵା ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵେତି ଚ ସୁରାଧମ
ସେ ଭାଇ ହେଉନ୍ କି ନ ହେଉନ୍, ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ।