ଅଵିଦ୍ଧକର୍ଣାଃ କ୍ରୂରାଶ୍ଚ ନିର୍ଭଯା ରଣଦୁର୍ଜଯାଃ 1.10.
ଅକାଣ ଛିଦ୍ର, କ୍ରୁର, ନିର୍ଭୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛାତ୍କୁଵିନ୍ଦକନ୍ଯାଯାଂ ଜୋଲା ଜାତିର୍ବଭୂଵ ହ।। । ଜୋଲାତ୍କୁଵିନ୍ଦକନ୍ଯାଯାଂ ଶରାଙ୍କଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ମ୍ଲେଚ୍ଛଙ୍କ ଠାରୁ କୁବିନ୍ଦା ଝିଅ ଗର୍ଭରେ, ଜୋଲା ଜାତି ଜନ୍ମିଲା; ଜୋଲାଙ୍କ ଠାରୁ କୁବିନ୍ଦା ଝିଅ ଗର୍ଭରେ, ଶରାଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ଵର୍ଣସଙ୍କରଦୋଷେଣ ବହ୍ଵ୍ଯଶ୍ଚାଶ୍ରୁତଜାତଯ
ବର୍ଣ୍ଣ ମିଶ୍ରଣ ଦୋଷରେ, ଅନେକ ଅପରିଚିତ ଜାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଵୈଦ୍ଯୋଽଶ୍ଵିନୀକୁମାରେଣ ଜାତୋ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଯୋଷିତି
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଗର୍ଭରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବୈଦ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ତେ ଚ ଗ୍ରାମ୍ଯଗୁଣଜ୍ଞାଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରୌଷଧିପରାଯଣାଃ
ସେମାନେ ଗ୍ରାମୀଣ ଗୁଣରେ ପରିଚିତ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଔଷଧରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ ଅହୋ କେନାଵିଵେକେନ ଵୀର୍ଯ୍ଯାଧାନଂ ଚକାର ହ
ଶୌନକ କହିଲେ: ହାୟ, କେଉଁ ଅବିବେକରେ ଏହି ବୀଜଦାନ ହେଲା?
ସୌତିରୁଵାଚ ଦଦର୍ଶ କାମୁକଃ ଶାନ୍ତଃ ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନେ ଚ ନିର୍ଜନେ
ସୌତି କହିଲେ— ସେ କାମନାରେ ଆନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଥିବା ଲୋକଟିଏ, ଏକାକୀ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଫୁଲବାଗିଚାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତଯା ନିଵାରିତୋ ଯତ୍ନାଦ୍ବଲେନ ବଲଵାନ୍ସୁରଃ
ସେ ମହିଳା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲାଗାଇ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦ୍ରୁତଂ ତତ୍ଯାଜ ଗର୍ଭଂ ସା ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନେ ମନୋହରେ
ସେ ମହିଳା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସେଇ ଆନନ୍ଦମୟ ଫୁଲବାଗିଚାରେ ଶିଶୁଟିକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ସପୁତ୍ରା ସ୍ଵାମିନୋ ଗେହଂ ଜଗାମ ଵ୍ରୀଡିତା ସଦା
ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ମାଲିକଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ।
ଵିପ୍ରୋ ରୋଷେଣ ତତ୍ଯାଜ ତଂ ଚ ପୁତ୍ରଂ ସ୍ଵକାମିନୀମ୍ 1.10.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଗରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପ୍ରିୟାକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ଚିକିତ୍ସାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ପାଠଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଯତ୍ନରେ ଚିକିତ୍ସା ଶିକ୍ଷା ପଢ଼ାଇଲେ।
ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ଵେତନାଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣନାଚ୍ଚ ନିରନ୍ତରମ୍
ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ବେତନ ଗଣନା ଓ ଜ୍ୟୋତିଷ ଗଣନାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ଲୋଭୀ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଣାମଗ୍ରେ ଦାନଂ ଗୃହୀତଵାନ୍
ଲୋଭୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କଶ୍ଚିତ୍ପୁମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡାତ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ
ଏକ ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କୁଣ୍ଡରୁ ଉଠିଆସିଲେ।
ପୁରାଣଂ ପାଠଯାମାସ ତଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମା କୃପାନିଧିଃ
ଦୟାର ସମୁଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ସେଠି ପୁରାଣ ପଢ଼ାଇଲେ।
ଵୈଶ୍ଯାଯାଂ ସୂତଵୀର୍ଯ୍ଯେଣ ପୁମାନେକୋ ବଭୂଵ ହ
ଏକ ବୈଶ୍ୟା ମହିଳାଙ୍କୁ ସୂତର ଶକ୍ତିରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତଃ କିଂଚିତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଜାତିନିର୍ଣଯ
ଏଭଳି ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କହିଲି।
ସବନ୍ଧୋ ଯେଷୁ ଯେଷାଂ ଯଃ ସର୍ଵଜାତିଷୁ ସର୍ଵତଃ
ସମସ୍ତ ଜାତିରେ, ସମସ୍ତଠାରେ କିଏ କାହା ସହିତ କିପରି ସମ୍ପର୍କିତ, ତାହା ଏଭଳି।
ପିତା ତାତସ୍ତୁ ଜନକୋ ଜନ୍ମଦାତା ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ପିତା, ଯାହାକୁ 'ତାତ' କୁହାଯାଏ, ସେ ଜନ୍ମଦାତା ଭାବେ ପରିଚିତ।
ପିତାମହଃ ପିତୃପିତା ତତ୍ପିତା ପ୍ରପିତାପହଃ 1.10.
ପିତାମହ ହେଉଛନ୍ତି ପିତାଙ୍କର ପିତା, ତାଙ୍କର ପିତାକୁ ପ୍ରପିତାମହ କୁହାଯାଏ।
ମାତାମହଃ ପିତା ମାତୁଃ ପ୍ରମାତାମହ ଏଵ ଚ
ମାତାମହ ହେଉଛନ୍ତି ମାଆଙ୍କର ପିତା, ଏବଂ ମାଆଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ପିତାକୁ ପ୍ରମାତାମହ କୁହାଯାଏ।
ପିତାମହୀ ପିତୁର୍ମାତା ତଚ୍ଛ୍ଵଶ୍ରୂଃ ପ୍ରପିତାମହୀ
ପିତାମହୀ ହେଉଛନ୍ତି ପିତାଙ୍କର ମାଆ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରୀକୁ ପ୍ରପିତାମହୀ କୁହାଯାଏ।
ମାତାମହୀ ମାତୃମାତା ମାତୃତୁଲ୍ଯା ଚ ପୂଜିତା
ମାତାମହୀ ହେଉଛନ୍ତି ମାଆଙ୍କର ମାଆ, ଏବଂ ମାଆ ସମାନ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ।
ଵୃଦ୍ଧମାତାମହୀ ଜ୍ଞେଯା ପତ୍ପିତୁଃ କାମିନୀ ତଥା
ବୟସ୍କ ମାମୁଁ ଓ ପିତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଏହିମାନେ ଏପରି ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ପିତୃଷ୍ଵସା ପିତୁର୍ମାତୃଷ୍ଵସା ମାତୁସ୍ସ୍ଵସା ସ୍ମୃତା
ପିତାଙ୍କର ଭଉଣୀ, ମାଆଙ୍କର ଭଉଣୀ, ଏବଂ ମାଆଙ୍କର ନିଜ ଭଉଣୀ—ଏମାନେ ଏଭଳି ମନେ ରଖାଯାନ୍ତି।
ଧନଭାଗ୍ଵୀର୍ଯ୍ଯଜଶ୍ଚୈଵ ପୁଂସି ଜନ୍ଯେ ଚ ଵର୍ତ୍ତତେ
ଧନବାନ, ପୁରୁଷ ସନ୍ତାନ ଓ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମରେ ଏମାନେ ବଂଶରେ ଅଛନ୍ତି।
ପୁତ୍ରପତ୍ନୀ ଵଧୂ ଜ୍ଞେଯା ଜାମାତା ଦୁହିତୁଃ ପତିଃ
ପୁଅର ପତ୍ନୀକୁ ବଧୁ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଝିଅର ସ୍ୱାମୀକୁ ଜାମାତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦେଵରଃ ସ୍ଵାମିନୋ ଭ୍ରାତା ନନାଂଦା ସ୍ଵାମିନଃ ସ୍ଵସା
ଦେବର ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଭାଇ, ଏବଂ ନନନ୍ଦ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଭଉଣୀ।
ଭାର୍ଯ୍ଯା ଜାଯା ପ୍ରିଯା କାନ୍ତା ସ୍ତ୍ରୀ ଵ ପତ୍ନୀ ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଜାୟା, ପ୍ରିୟା, କାନ୍ତା, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ—ଏସବୁ ଶବ୍ଦ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।