ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଃ ଶମ୍ଭୁଶିଷ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତପରାଯଣଃ
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଶିବଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉପାସନାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଥିଲେ।
ରାଜସୂଯସହସ୍ରଂ ଚ ଚକ୍ରେ ଵୈ ନର୍ମଦାତଟେ
ସେ ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ହଜାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଗୋମେଧଂ ଚ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷଂ ଵିଧିଵନ୍ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଗୋମେଧ ଯଜ୍ଞ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ କରିଥିଲେ।
ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଗଵାଂ ମାଂସୈଃ ସୁପକ୍ଵୈର୍ଘୃତସଂସ୍କୃତୈଃ
ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଗାଈର ଭଲ ଭାବରେ ଘିଅରେ ପକାଯାଇଥିବା ମାଂସ ଦ୍ୱାରା,
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନଲକ୍ଷଂ ଚ ଦଶକୋଟିସୁଵର୍ଣକମ୍ ।।2.54.
ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣି ଓ ଦଶ କୋଟି ସୁନା ଦେଇଥିଲେ।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଲକ୍ଷକମ୍ ତ୍ରିଲକ୍ଷମଶ୍ଵରତ୍ନଂ ଚ ଶାତକୁଂଭଵିଭୂଷିତମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲକ୍ଷ ଟି ଜମା କପଡ଼ା ମହାମୁନିମାନେ ପାଇଁ ଏବଂ ତିନି ଲକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ସହସ୍ରଂ ରଥରତ୍ନଂ ଚ ଶିବିକାଲକ୍ଷମେଵ ଚ ତ୍ରିକୋଟିସ୍ଵର୍ଣଭୂଷାଶ୍ଚ କର୍ପୂରାଦିସୁଵାସିତମ୍
ହଜାର ଟି ଅତି ଉତ୍ତମ ରଥ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଶିବିକା ଏବଂ ତିରିଶି କୋଟି ସୁନା ଭୂଷଣ, ସବୁ କର୍ପୂର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର।
ତାମ୍ବୂଲଂ ସୁଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ତ୍ରିକୋଟିସ୍ଵର୍ଣତଲ୍ପକମ୍
ତିନି ଲକ୍ଷ ସୁନା ଶଯ୍ୟା ଓ ଚମତ୍କାର ବିନ୍ଦୁଳି ପାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକୈଶ୍ଚିତ୍ରୈ ରାଜିତଂ ମାଲ୍ଯଜାଲକୈଃ
ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରଙ୍ଗିନ କପଡ଼ା ଓ ମାଳା ଫୁଲର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଶଂକରାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ କୃଷ୍ଣମଂତ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସେ ଦୁର୍ଲଭ କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁକ୍ତଂ ସ୍ଵପୁତ୍ରଂ ଚ ପ୍ରହଷ୍ଟୋଽଭୂତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ
ନିଜ ପୁଅକୁ ମୁକ୍ତ ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଯତଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁପୁତ୍ରୋଽଯମତଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ମନୁଃ
ଏହିଠାରୁ, ସେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କର ପୁଅ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ରାଜା ଵଦାନ୍ଯୋ ଧର୍ମିଷ୍ଠଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵସମୋ ମହାନ୍
ଏକ ଦାନଶୀଳ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା, ମହାନ ଏବଂ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସମାନ।
ତୌ ତୃତୀଯୌ ଚତୁର୍ଥୌ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵୌ ତାପସୋତ୍ତମୌ
ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ମନୁ, ଦୁହେଁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ।
ଧର୍ମିଷ୍ଠାନାଂ ଵରିଷ୍ଠଶ୍ଚ ରୈଵତଃ ପଞ୍ଚମୋ ମନୁଃ 2.54.
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପଞ୍ଚମ ମନୁ ରେବତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵଃ ସୂର୍ଯସୁତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ସପ୍ତମୋ ମନୁଃ
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ସପ୍ତମ ମନୁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଥିଲେ।
ନଵମୋ ଦକ୍ଷସାଵର୍ଣିର୍ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତପରାଯଣଃ
ନବମ ମନୁ ହେଉଛନ୍ତି ଦକ୍ଷସାବର୍ଣି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ତତଶ୍ଚ ଧର୍ମସାଵର୍ଣିର୍ମନୁରେକାଦଶଃ ସ୍ମୃତଃ
ତାଙ୍କ ପରେ ଧର୍ମସାବର୍ଣିଙ୍କୁ ଏକାଦଶ ମନୁ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଜ୍ଞାନୀ ଚ ରୁଦ୍ରସାଵର୍ଣିର୍ମନୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଦଶଃ ସ୍ମୃତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ରୁଦ୍ରସାବର୍ଣି ଦ୍ୱାଦଶ ମନୁ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶୋ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଚନ୍ଦ୍ରସାଵର୍ଣିରେଵ ଚ
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମନୁ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରସାବର୍ଣି, ଯିଏ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଓ ତପସ୍ବୀ।
ଚତୁର୍ଦଶେନ୍ଦ୍ରାଵଚ୍ଛିନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିନମୁଚ୍ଯତେ
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୀମାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କାଲରାତ୍ରିଶ୍ଚ ସା ଜ୍ଞେଯା ଵେଦେଷୁ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତା
ଏହାକୁ 'କାଳରାତ୍ରି' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ସପ୍ତକଲ୍ପେ ଚିରଂଜୀଵୀ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ
ସାତ କଳ୍ପରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାତପସ୍ବୀ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥାନ୍ତି।
ଉତ୍ଥିତେନୈଵ ସହସା ସଙ୍କର୍ଷଣମୁଖାଗ୍ନିନା
ସେ ହଠାତ୍ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍କ୍ରିଷ୍ଟ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଉଠିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମରାତ୍ରିଵ୍ଯତୀତେ ତୁ ପୁନଶ୍ଚ ସସୃଜେ ଵିଧିଃ 2.54.
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୁନିଥରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ମନଵଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ର ଦଗ୍ଧା ନରାଦଯଃ
ସେଠାରେ ଦେବତା, ମନୁମାନେ ଓ ନାରଦ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ।
ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵାଦଶମାସୈଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ବନ୍ଧି ଚୈଵ ହି ଦୈନଂଦିନସ୍ତୁ ପ୍ରଲଯୋ ଵେଦେଷୁ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ
ବର୍ଷଟି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରୁ ଗଠିତ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ସଂପୃକ୍ତ; ପ୍ରତିଦିନ ଯେ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ, ତାହା ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ମୋହରାତ୍ରିଶ୍ଚ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଵେଦଵିଦ୍ଭିଃ ପୁରାତନୈଃ
ପୁରାତନ ବେଦବିଦ୍ମାନେ ଏହାକୁ 'ମୋହରାତ୍ରି' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ମନଵୋ ମାନଵାଦଯଃ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମନୁ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ଲୋମଶଶ୍ଚ ପେଚକଶ୍ଚିରଜୀଵିନଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଲୋମଶ ଓ ପେଚକ ଦୀର୍ଘାୟୁ।