କାଲଃ ସଂହରତେ କାଲେ କାଲେ ସୃଜତି ପାତି ଚ
କାଳ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ସଂହାର କରେ, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ କରେ।
ସ୍ଵଦେଶେ ପର୍ଵତାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵାଃ ପାତାଲାଃ ସ୍ଵଦେଶତଃ
ପାହାଡ଼ମାନେ ନିଜ ଦେଶରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପାତାଳ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି।
ଶୈଲସାଗରସଂଯୁକ୍ତାଃ ପାତାଲାଃ ସପ୍ତ ଚୈଵ ହି
ସପ୍ତ ପାତାଳ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଅଛି।
ସନ୍ତ୍ଯେଵ ପ୍ରତିଵିଧ୍ଯଣ୍ଡେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଆପାତାଲାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ଡିମ୍ବରୂପକମ୍
ପାତାଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଡିମ୍ବ ଆକାରରେ ଅଛି।
ନାଭିପଦ୍ମେ ଵିରାଡ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଜଲଶାଯିନଃ
ବିଶ୍ୱର ଶୟୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନାଭିରେ ଥିବା ପଦ୍ମରେ ଏହି ଛୋଟ ବିଷ୍ଣୁ ଜଳ ଉପରେ ଶୋଇଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ସୋଽପି ଶଯାନସ୍ସ୍ଯାଜ୍ଜଲତଲ୍ପେ ସୁଵିପ୍ଲୁତେ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଶାଳ ଜଳ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଶୋଇଛନ୍ତି।
କାଲଭୀତଶ୍ଚ କାଲେଶଂ କୃଷ୍ଣମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ ।। । ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋମକୂପସାଧାରଃ ସୋଽସ୍ତି ଵିସ୍ତୃତେ 2.53.
ସେ କାଳକୁ ଭୟ କରି, କାଳର ନାଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି; ସେ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହର ଲୋମକୁପରେ ସାଧାରଣ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ ଅଛନ୍ତି।
ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ଗାତ୍ରଲୋମ୍ନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନାଂ ଚ ଭୂମିପ
ହେ ରାଜା, ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହର ଲୋମରୁ ବହୁତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ମହାଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରାକୃତିକଃ ସୋଽପି ଡିମ୍ବୋଦ୍ଭଵଃ ସଦା
ମହାବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ସ୍ୱଭାବର।
ସର୍ଵାଧାରୋ ମହାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ କାଲଭୀତଃ ସ ଶଙ୍କିତଃ
ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର ମହାବିଷ୍ଣୁ କାଳକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଚ ସର୍ଵଵିଶ୍ଵସ୍ଥା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଅଛନ୍ତି।
ସା ସର୍ଵବୀଜରୂପା ଚ ମୂଲପ୍ରକୃତିରୀଶ୍ଵରୀ
ସେ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଇଶ୍ୱରୀ, ସମସ୍ତ ବୀଜର ରୂପ।
ଏଵଂ ସର୍ଵେ କାଲଭୀତାଃ ପ୍ରକୃତିଃ ପ୍ରାକୃତାସ୍ତଥା
ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତେ କାଳକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ମହାଜ୍ଞାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ମହାଜ୍ଞାନ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତ୍ତେ ମହାପୁରାଣେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ପ୍ରକୃତିଖଣ୍ଡେ ନାରଦନାରାଯଣସଂଵାଦାନ୍ତର୍ଗତହରଗୌରୀସଂଵାଦେ ରାଧୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁଯଜ୍ଞଂ ପ୍ରତ୍ଯତିଥ୍ଯୁପଦେଶୋ ନାମ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକୃତିଖଣ୍ଡରେ ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ସଂବାଦ ଭିତରେ ଥିବା ହର ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ସଂବାଦରେ ରାଧା ଉପାଖ୍ୟାନର 'ସୁୟଜ୍ଞଙ୍କୁ ଅତିଥିସତ୍କାର ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ' ନାମକ ତିରିପଞ୍ଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ।
ରାଜୋଵାଚ କାଲଭୀତସ୍ଯ କତି ଚ କାଲମାଯା ମୁନୀଶ୍ଵର
ରାଜା ପଚାରିଲେ: ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାଳକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ପାଇଁ କେତେ ଯୁଗ ଅଛି?
କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ କତିଚିତ୍କାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରକୃତେସ୍ତଥା
ଏହି ଛୋଟ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରକୃତିଙ୍କ ପାଇଁ କେତେ ଯୁଗ ଅଛି?
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଵୈ ଜନାନାଂ ଚ ପ୍ରାକୃତାନାଂ ପରଂ ଵଯଃ
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ଅପ୍ରାକୃତିକ ମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁ କେତେ?
ଵିଶ୍ଵାନାମୂର୍ଧ୍ଵଭାଗେ ଚ କସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଵା ଲୋକ ଏଵ ସଃ
ବିଶ୍ୱର ଉପର ଭାଗରେ, ସେ ଲୋକ କାହାର?
ମୁନିରୁଵାଚ ତଥା ନିତ୍ଯଂ ଡିମ୍ବରୂପଶ୍ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେଚ୍ଛାସମୁଦ୍ଭଵଃ
ମୁନି କହିଲେ: ଏହିପରି, ଡିମ୍ବ ଆକାର ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଜଲେନ ପରିପୂର୍ଣଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମୁଖବିନ୍ଦୁନା
ଏହି ଡିମ୍ବ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖର ଏକ ତିପ୍ପା ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।
ପ୍ରକୃତ୍ଯା ସହ ଯୁକ୍ତସ୍ଯ କଲଯା ନିଜଯା ନୃପ
ରାଜା, ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ପ୍ରକୃତି ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କର ଅଂଶ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରକୃତିର୍ଗର୍ଭସଂର୍ଯୁକ୍ତଡିମ୍ବୋଦ୍ଭୂତସ୍ଯ ଭୂମିପ
ରାଜା, ପ୍ରକୃତି ଗର୍ଭ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ତିନି ଡିଂବୁ ରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ଵନମାଲାଧରଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଛୋଭିତଃ ପୀତଵାସସା 2.54.
ତିନି ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ପୋଷାକରେ ସୁସଜ୍ଜିତ।
ଆତ୍ମାଽଽକାଶସମୋ ନିତ୍ଯୋ ଵିସ୍ତୃତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବଵତ୍
ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ଆକାଶ ପରି, ଚିରନ୍ତନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ବୃତ୍ତ ପରି ବିସ୍ତୃତ।
ଆକାଶଵତ୍ସୁଵିସ୍ତାରୋ ରତ୍ନୌଘୈଶ୍ଚ ଵିନିର୍ମିତଃ
ତିନି ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଗଠିତ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସରସ୍ଵତୀଗଙ୍ଗାତୁଲସୀପତିରୀଶ୍ଵରଃ
ତିନି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ତୁଳସୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ।
ସର୍ଵେଶଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧେଶୋ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ସମସ୍ତଙ୍କର ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ନାୟକ, ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଚତୁର୍ଭୁଜଶ୍ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଗୋଲୋକେ ଦ୍ଵିଭୁଜଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବୈକୁଣ୍ଠରେ ତିନି ଚାରି ହାତରେ, ଗୋଲୋକରେ ତିନି ସ୍ୱୟଂ ଦୁଇ ହାତରେ।