ଅନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଠା ଜଲଂ ମୂତ୍ରଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵୃଷଵାହିନାମ୍
ବୃଷ ଚାଳୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ମଳ, ପାଣି ଓ ପେଶାବ—
ଲାଲାକୁଣ୍ଡେ ଵସତ୍ଯେଵ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବାଯାଏଁ ଲାଲାର ଗଡ଼ିକୁଏଁ ରହିଥାଏ।
ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ତାଡଯେତ୍ତଂ ଚ ଶୂଲେନ ଯମକିଙ୍କରଃ
ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଯମଙ୍କ ଦୂତ ତାକୁ ଶୂଳରେ ମାଡ଼େ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଷ୍ଠାଯାଂ ଚ କୃମିର୍ଭଵେତ୍
ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମଳରେ କୀଟ ହୁଏ।
ପଞ୍ଚଜନ୍ମସୁ ଗୃଧ୍ରଶ୍ଚ ଶୃଗାଲଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମରେ ଏକ ଗୃଧ୍ର ହୁଏ, ସାତଟି ଜନ୍ମରେ ଏକ ଶ୍ରୁଗାଳ ହୁଏ।
ଭାରଦ୍ଵାଜ ଉଵାଚ ଵଯଃପ୍ରମାଣାଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, ରାଜା, ବୟସ କିମ୍ବା ଶରୀରର ଆକାର ମାପିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ।
ତତ୍ତୁଲ୍ଯଯୋନିଭ୍ରମଣାତ୍ତତ୍ତୁଲ୍ଯନରକାଚ୍ଛୁଚିଃ
ସମାନ ପ୍ରକୃତିର ଗର୍ଭରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଓ ସମାନ ନରକରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ।
ତାଵଦେଵ ଭଵେଦ୍ଦୋଷଃ ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଭୋଜନେ
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଖାଇଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୋଷ ରହିଥାଏ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ ଅହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵେଦୋକ୍ତଂ ସାଵଧାନଂ ନିଶାମଯ ।।2.51.
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ, ମୁଁ ବେଦର କଥା କହିବି, ଆପଣ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
କୃତଘ୍ନାନାଂ ପ୍ରଧାନଶ୍ଚ ଯୋ ଵିପ୍ରୋ ଵୃଷଲୀପତିଃ
ଅନୃଗ୍ରହୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିଏ ନିମ୍ନଜାତି ଜନନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।
କୃମିଭକ୍ଷ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଵିହ୍ଵଲୋ ଯମକିଙ୍କରୈଃ
ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯମର ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, କୀଟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହୁଏ।
ତତଶ୍ଚ ପୁଂଶ୍ଚଲୀଯୋନୌ କୃମିର୍ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ତାପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚଞ୍ଚଳା ଜନନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କୀଟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ସୁଯଜ୍ଞ ଉଵାଚ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୋ ମେ ବ୍ରାହ୍ମଶାପଶ୍ଚ କସ୍ଯ ସମ୍ପଦ୍ଵିନାଽଽପଦମ୍
ସୁୟଜ୍ଞ କହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ମୋ ପାଇଁ ଗୌରବର, କାହାର ଧନ ନିରାପଦ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ?
ଧନ୍ଯୋଽହଂ କୃତକୃତ୍ଯୋଽହଂ ସଫଲଂ ଜୀଵନଂ ମମ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ କାମ ସଫଳ, ମୋ ଜୀବନ ଫଳଦାୟକ।
ଶ୍ରୀପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ତେଷାଂ କିମୂଚୁର୍ମୁନଯୋ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାଃ
ଶ୍ରୀପାର୍ବତୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ, ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, କଣ କହିଥିଲେ?
ଶ୍ରୀମହେଶ୍ଵର ଉଵାଚ ତତ୍ର ପ୍ରଵକ୍ତୁମାରେଭେ ଋଷିର୍ନାରାଯଣୋ ମହାନ୍
ଶ୍ରୀମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, ସେଠାରେ ମହାନ ଋଷି ନାରାୟଣ କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସ କୃତଘ୍ନ ଇତି ଜ୍ଞେଯଃ ଫଲଂ ଚ ଶୃଣୁ ଭୂମିପ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ, ସେ ଅନୃଗ୍ରହୀ ଭାବରେ ଜଣାଯିବେ; ଏହାର ଫଳ ଶୁଣ, ରାଜା।
ଯାଵନ୍ତୋ ରେଣଵଃ ସିକ୍ତା ଵିପ୍ରାଣାଂ ନେତ୍ରବିନ୍ଦୁଭିଃ
ଯେତେ ଧୂଳିକଣା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥାଏ,
ତପ୍ତାଙ୍ଗାରଂ ଚ ତଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ପାନଂ ଵୈ ତପ୍ତମୂତ୍ରକମ୍
ସେତେ ଥର ତାକୁ ତାପି ଅଙ୍ଗାର ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଏବଂ ତାପି ମୂତ୍ର ପିଇବାକୁ ପଡିବ।
ତଦନ୍ତେ ଚ ମହାପାପୀ ଵିଷ୍ଠାଯାଂ ଜାଯତେ କୃମିଃ
ଏହାର ଶେଷରେ, ସେ ମହାପାପୀ ମଳରେ କୀଟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତତୋ ଭଵେଦ୍ଭୂମିହୀନଃ ପ୍ରଜାହୀନଶ୍ଚ ମାନଵଃ
ତାପରେ ସେ ଜମି ଓ ସନ୍ତାନ ବିହୀନ ମଣିଷ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ସ କୃତଘ୍ନ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ତତ୍ଫଲଂ ଚ ନିଶାମଯ
ନାରଦ କହିଲେ, ସେ ଅନୃଗ୍ରହୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହାର ଫଳ ଶୁଣ।
ଅନ୍ଧକୂପେ ଵସେତ୍ସୋଽପି ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଅନ୍ଧକାର ଗହ୍ବରରେ ସେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶାସନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିଥାଏ ।
ତପ୍ତକ୍ଷାରୋଦକଂ ପାପୀ ନିତ୍ଯଂ ପିବତି ଵୈ ତତଃ 2.52.
ସେ ପାପୀ ସେଠାରେ ସଦା ତାପିତ କାଉଁସ ଜଳ ପିଇଥାଏ ।
ଦେଵଲ ଉଵାଚ ସ କୃତଘ୍ନ ଇତି ଜ୍ଞେଯୋ ମହାପାପୀ ଚ ଭାରତେ
ଦେବଳ କହିଲେ — ଏହାକୁ କୃତଘ୍ନ ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ଭାରତରେ ବଡ ପାପୀ ।
ଅଵଟୋଦେ ଵସେତ୍ସୋଽପି ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଗହ୍ବରରେ ସେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶାସନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସିଥାଏ ।
ଜୈଗୀଷଵ୍ଯ ଉଵାଚ ଵାଚାଽପି ତାଡଯେତ୍ତାଂଶ୍ଚ ସ କୃତଘ୍ର ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ — କଥାରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କେହି ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ, ସେ କୃତଘ୍ନ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ସା କୃତଘ୍ନୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ଭାରତେ ପାପିନୀ ଵରା
ଭାରତରେ ସେ କୃତଘ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ମହାପାପିନୀ ।
ତତ୍ର ଵହ୍ନୌ ଵସତ୍ଯେଵ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ସେଠାରେ ସେ ଅଗ୍ନିରେ ବସିଥାଏ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।
ଵାଲ୍ମୀକିରୁଵାଚ ତଥା କୃତଘ୍ନତା ରାଜନ୍ସର୍ଵପାପେଷୁ ଵର୍ତ୍ତତେ
ବାଲ୍ମୀକି କହିଲେ — ରାଜା, ଏଭଳି କୃତଘ୍ନତା ସମସ୍ତ ପାପରେ ଅଛି ।