କାତ୍ଯାଯନ ଉଵାଚ ସ କୃତଘ୍ନଃ କାଲସୂତ୍ରେ ଵସେଦେଵ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍
କାତ୍ୟାୟନ କହିଲେ: ସେହି କୃତଘ୍ନ ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳସୂତ୍ର ନରକରେ ବସିଥାଏ।
ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ କାକଶ୍ଚ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ ପେଚକଃ
ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଉଁ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏବଂ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିଲିକା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଶ୍ରୀସନନ୍ଦନ ଉଵାଚ ସ କୃତଘ୍ନସ୍ତପ୍ତସୂର୍ମ୍ଯାଂ ଵସତ୍ଯେଵ ଯୁଗତ୍ରଯମ୍
ଶ୍ରୀସନନ୍ଦନ କହିଲେ: ସେହି କୃତଘ୍ନ ତିନି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାପିତ ତରଙ୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ପଞ୍ଚଜନ୍ମସୁ ମଣ୍ଡୂକସ୍ତ୍ରିଷୁ ଜନ୍ମସୁ କର୍କଟଃ
ସେ ପାଞ୍ଚ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଉଲି ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏବଂ ତିନି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଙ୍କଡ଼ା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ସନାତନ ଉଵାଚ ଅତର୍ପଯଂଶ୍ଚ ଯଃ ସ୍ନାତି ଵିଷ୍ଣୁନୈଵେଦ୍ଯଵର୍ଜିତଃ
ସନାତନ କହିଲେ: ଯିଏ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଛାଡ଼ି ଏବଂ ଅତିଥିମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନାହିଁ, ସେଇ ନହାଏ,
ଵିଷ୍ଣୁପୂଜାଵିହୀନଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ରଵିହୀନକଃ
ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ଓ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର ବିନା ଯିଏ ରହେ,
ଶିଵରାତ୍ରୌ ଚ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶ୍ରୀରାମନଵମୀଦିନେ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଶିବରାତ୍ରି କିମ୍ବା ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀ ଦିନରେ ଖାଇଥାଏ—
କୁମ୍ଭୀପାକେ ଵସତ୍ଯେଵ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନାମକ ନରକରେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଥିବାଯାଏଁ ରହିଥାଏ।
ଶତଜନ୍ମନି ଗୃଧ୍ରଶ୍ଚ ଶତଜନ୍ମନି ସୂକରଃ
ସେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃଧ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂକର ହୁଏ।
ତତୋ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମ ସପ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୃଷଵାହକଃ ।। 2.51.
ତାପରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଷ ଚାଳିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ।
ଦ୍ଵିଜୋ ଭୂତ୍ଵା ସପ୍ତଜନୌ ଭାରତେ ଵୃଷଲୀପତିଃ
ପୁନି ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତରେ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ ନିମ୍ନଜାତି ଜନନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ।
ପୁନଃ ପୁନଃ ପାପଯୋନିଂ ନରକଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପୁଣି ପୁଣି ସେ ପାପୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ପୁଣି ପୁଣି ନରକରେ ପଡ଼ୁଛି।
ପଞ୍ଚଜନ୍ମସୁ ମଣ୍ଡୂକୋ ଭଵେଚ୍ଛୁଦ୍ଧସ୍ତତଃ କ୍ରମାତ୍
ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବାଉଲି ହୁଏ, ତାପରେ ଦେଖାଦେଖି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ସୁଯଜ୍ଞ ଉଵାଚ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଭୋଜନେ ଵାଽପି ଶୂଦ୍ରସ୍ତ୍ରୀଗମନେଽପି ଚ
ସୁଯଜ୍ଞ କହିଲେ: ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭୋଜନ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ମିଶିବାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୋଷ କଣ?
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ କୋ ଦୋଷୋ ଵୃଷାଣାଂ ଵାହନେ ତଥା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବୃଷ ଚାଳିଲେ କି ଦୋଷ ଅଛି?
ପରାଶର ଉଵାଚ ଅସିପତ୍ରେ ଵସତ୍ଯେଵ ଯୁଗାନାମେକସପ୍ତତିଃ
ପରାଶର କହିଲେ: ସେ ଏକାଏକାଉଣ୍ଠି ସତତରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସିପତ୍ର ନରକରେ ରହେ।
ତତୋ ଭଵେଦ୍ଗର୍ଦଭଶ୍ଚ ମୂଷିକଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ତାପରେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଗଧା ଏବଂ ଉଠୁରା ହୁଏ।
ଜରତ୍କାରୁରୁଵାଚ ସ କୃତଘ୍ନ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧୋ ଭାରତେ ନୃପ
ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ: ସେ କୃତଘ୍ନ ଭାବେ ଭାରତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାସମଂ ପାପଂ ତନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵୃଷତାଡନେ
ବୃଷକୁ ମାଡ଼ିବା ପାପ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ।
ସୂର୍ଯ୍ଯାତପେ ଵାହଯେଦ୍ଯଃ କ୍ଷୁଧିତଂ ତୃଷ୍ଟିତଂ ଵୃଷମ୍ 2.51.
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଭୋକା କିମ୍ବା ତରସିଥିବା ବୃଷକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଚାଳାଏ—
ଅନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଠା ଜଲଂ ମୂତ୍ରଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵୃଷଵାହିନାମ୍
ବୃଷ ଚାଳୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ମଳ, ପାଣି ଓ ପେଶାବ—
ଲାଲାକୁଣ୍ଡେ ଵସତ୍ଯେଵ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବାଯାଏଁ ଲାଲାର ଗଡ଼ିକୁଏଁ ରହିଥାଏ।
ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ତାଡଯେତ୍ତଂ ଚ ଶୂଲେନ ଯମକିଙ୍କରଃ
ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଯମଙ୍କ ଦୂତ ତାକୁ ଶୂଳରେ ମାଡ଼େ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଷ୍ଠାଯାଂ ଚ କୃମିର୍ଭଵେତ୍
ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମଳରେ କୀଟ ହୁଏ।
ପଞ୍ଚଜନ୍ମସୁ ଗୃଧ୍ରଶ୍ଚ ଶୃଗାଲଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମରେ ଏକ ଗୃଧ୍ର ହୁଏ, ସାତଟି ଜନ୍ମରେ ଏକ ଶ୍ରୁଗାଳ ହୁଏ।
ଭାରଦ୍ଵାଜ ଉଵାଚ ଵଯଃପ୍ରମାଣାଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, ରାଜା, ବୟସ କିମ୍ବା ଶରୀରର ଆକାର ମାପିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ।
ତତ୍ତୁଲ୍ଯଯୋନିଭ୍ରମଣାତ୍ତତ୍ତୁଲ୍ଯନରକାଚ୍ଛୁଚିଃ
ସମାନ ପ୍ରକୃତିର ଗର୍ଭରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଓ ସମାନ ନରକରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ।
ତାଵଦେଵ ଭଵେଦ୍ଦୋଷଃ ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଭୋଜନେ
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଖାଇଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୋଷ ରହିଥାଏ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯ ଉଵାଚ ଅହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵେଦୋକ୍ତଂ ସାଵଧାନଂ ନିଶାମଯ ।।2.51.
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ, ମୁଁ ବେଦର କଥା କହିବି, ଆପଣ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ।
କୃତଘ୍ନାନାଂ ପ୍ରଧାନଶ୍ଚ ଯୋ ଵିପ୍ରୋ ଵୃଷଲୀପତିଃ
ଅନୃଗ୍ରହୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଛି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିଏ ନିମ୍ନଜାତି ଜନନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।