ମୁନିନାରଦମନ୍ଵାଦିବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାନ୍ଵିତେ
ମୁନି ନାରଦ, ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।
ରୂକ୍ଷୋ ମଲିନଵାସାଶ୍ଚ ଶୁଷ୍କକଣ୍ଠୌଷ୍ଠତାଲୁକଃ
କଠୋର, ମେଳାପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶୁଷ୍କ କଣ୍ଠ, ଓଠ ଓ ମୁଁହ ଥିଲେ।
ରାଜାନମାଶିଷଂ ଚକ୍ରେ ସସ୍ମିତଃ ସମ୍ପୁଟାଞ୍ଜଲିଃ
ରାଜା ହସି ହସି ହାତ ଜୋଡି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ସଭାସଦଶ୍ଚ ନୋତ୍ତସ୍ଥୁର୍ଜହସୁଃ ସ୍ଵଲ୍ପମେଵ ଚ
ସଭ୍ୟମାନେ ଉଠିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ କେବଳ ଅଲ୍ପ ହସିଲେ।
ଶଶାପ ନୃପତିଂ କ୍ରୋଧାତ୍ତତ୍ରାତିଷ୍ଠନ୍ନିରଂକୁଶଃ
ସେଠାରେ ନିର୍ବାଧା ଭାବରେ ଦଢ଼ି ରହି, ସେ କ୍ରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଭଵାଚିରଂ ଗଲତ୍କୁଷ୍ଠୀ ବୁଦ୍ଧିହୀନୋଽପ୍ଯୁପଦ୍ରୁତଃ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଅବିବେକୀ ଓ ପୀଡିତ ହେବ।
ଯେ ଯତ୍ର ଜହସୁଃ ସର୍ଵେ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁଃ ସଭାସଦଃ 2.50.
ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ହସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟ ଏକାସାଥି ଉଠିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯାଗତ୍ଯ ରାଜା ତଂ ରୁରୋଦ ଭଯକାତରଃ
ରାଜା ଗିଆଁ ଶିର ନମାଇ, ଭୟରେ ଆଁସୁ ଝାଡ଼ିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୂଢରୂପୀ ଚ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ୱୀ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ହେ ଵିପ୍ର ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ବାରମ୍ବାର ଡାକିଲେ, 'ହେ ବିପ୍ର, ରୁହ, ରୁହ!'
ମରୀଚିଃ କଶ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠଃ କ୍ରତୁରେଵ ଚ
ମରୀଚି, କଶ୍ୟପ, ବଶିଷ୍ଠ ଓ କ୍ରତୁ ଥିଲେ।
ଗୌତମଶ୍ଚ କଣାଦଶ୍ଚ କଣ୍ଵଃ କାତ୍ଯାଯନଃ କଠଃ
ଗୌତମ, କଣାଦ, କଣ୍ବ, କାତ୍ୟାୟନ ଓ କଠ ଥିଲେ।
ତୈତ୍ତିରିଶ୍ଚାପ୍ଯାପିଶଲିର୍ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ
ତୈତ୍ତିରି, ଆପିଶଳି ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଆସିଥିଲେ,
ସନତ୍କୁମାରୋ ଭଗଵାନ୍ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ
ପୂଜ୍ୟ ସନତ୍କୁମାର ଏବଂ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ,
ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ଵାଲ୍ମୀକିରୌର୍ଵଶ୍ଚ ଚ୍ଯଵନସ୍ତଥା
ଭରଦ୍ୱାଜ, ବାଲ୍ମୀକି, ଔର୍ବ ଏବଂ ଚ୍ୟବନ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ,
ଶିଲାଲିର୍ଲାଙ୍ଗଲିଶ୍ଚୈଵ ଶାକଲ୍ଯଃ ଶାକଟାଯନଃ
ଶିଳାଳି, ଲାଙ୍ଗଳି, ଶାକଲ୍ୟ ଏବଂ ଶାକଟାୟନ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ,
ଜୈଗୀଷଵ୍ଯୋ ଵାମଦେଵୋ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଦଯସ୍ତଥା 2.50.
ଜୈଗୀଷବ୍ୟ, ବାମଦେବ ଏବଂ ଭଳି ଭଳି ବାଳଖିଲ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ,
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଶ୍ଚ କୌତ୍ସଶ୍ଚାପ୍ଯୃଚୀକୋଽପ୍ଯଘମର୍ଷଣଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କୌତ୍ସ, ଋଚୀକ ଏବଂ ଅଘମର୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ,
ଦିକ୍ପାଲା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଵିପ୍ରଂ ପଶ୍ଚାତ୍ସମାଯଯୁଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳ ଦେବତାମାନେ ପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ,
ସମୂଚୁସ୍ତଂ କ୍ରମେଣୈଵ ନୀତିଂ ନୀତିଵିଶାରଦାଃ
ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେମାନେ ଶ୍ରେଣୀକ୍ରମରେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ,
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତ୍ତେ ମହାପୁରାଣେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ପ୍ରକୃତିଖଣ୍ଡେ ନାରଦନାରାଯଣସଂଵାଦାନ୍ତର୍ଗତହରଗୌରୀସଂଵାଦେ ରାଧୋପାଖ୍ଯାନେ ସୁଯଜ୍ଞୋପାଖ୍ଯାନଂ ନାମ ପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ମହାପୁରାଣ 'ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ' ର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକୃତିଖଣ୍ଡରେ ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ସଂବାଦ ଭିତରେ ହର ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ସଂବାଦରେ ରାଧା ଉପାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ 'ସୁୟଜ୍ଞ ଉପାଖ୍ୟାନ' ନାମକ ପଞ୍ଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ଶ୍ରୀପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ନୀତିଜ୍ଞା ନୀତିଵଚନଂ ତନ୍ମାଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ନୀତି ଜଣା ତୁମେ, ଏହି ନୀତିର କଥା ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ କ୍ରମେଣ ଵକ୍ତୁମାରେଭେ ମୁନିସଂଘୋ ଵରାନନେ
ଶ୍ରୀ ମହାଦେବ କହିଲେ: ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ମୁନିମାନେ ପାଳାକ୍ରମେ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ସୁଶୀଲଂ ଚ ମହୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ପିତରୋଽଗ୍ନିଃ ସୁରାସ୍ତଥା
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ମହାସମ୍ପଦ, ପିତୃଗଣ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ,
ଆଗତା ନୃପଗେହେଭ୍ଯଃ କୃତ୍ଵା ଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ରିଯଂ ନୃପମ୍
ରାଜାଙ୍କ ଘରୁ ଆସି, ସେ ରାଜାଙ୍କର ମହିମା କ୍ଷୟ କରିଦେଲେ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ହୃଦଯଂ କୋମଲଂ ନଵନୀତଵତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ନୂଆ ଘିଅ ପରି କୋମଳ ।
କ୍ଷମସ୍ଵାଗଚ୍ଛ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଶୁଦ୍ଧଂ କୁରୁ ନୃପାଲଯମ୍
ମହାବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୟା କର, ଏଠାକୁ ଆସ, ରାଜପାଳିକୁ ପବିତ୍ର କର ।
ଭୃଗୁରୁଵାଚ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵହ୍ନିଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ ଚ
ଭୃଗୁ କହିଲେ: ପିତୃମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ,
ନିରାଶାଃ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚାତିଥେରପ୍ରତିଗ୍ରହାତ୍
ଅତିଥି ଆସି ସମ୍ମାନ ନ ପାଇଲେ, ସେମାନେ ନିରାଶ ହୋଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି ।
ସ୍ତ୍ରୀଘ୍ନୈର୍ଗୋଘ୍ନୈଃ କୃତଘ୍ନୈଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୈର୍ଗୁରୁତଲ୍ପଗୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଜଣାଣୀ, ଗାଈ ମାରନ୍ତି, କୃତଘ୍ନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ୍ତି କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଅପବିତ୍ର କରନ୍ତି,