ସ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଭୀଷ୍ଟଦେଵଂ ନିଗୁଣେ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍
ସେ ନିଜର ଇଚ୍ଛିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଗୁଣ ଓ ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି ।
ନମଶ୍ଚକାର ଶମ୍ଭୁଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କଶ୍ଯପଂ ତଥା
ସେ ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହସା ସମଯୋଚିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ସହସା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଯଦି ତ୍ଯକ୍ତା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଧର୍ମିଷ୍ଠା ମନସା ସତୀ
ଯଦି ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ମନରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ରହନ୍ତି,
ଯତିର୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵା ଭିକ୍ଷୁର୍ଵନଚରୋଽପି ଵା
କିମ୍ବା ଜଣେ ଯତି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଭିକ୍ଷୁ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହେଉନ୍ତୁ,
ଅକୃତ୍ଵା ତୁ ସୁତୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଵିରାଗୀ ଯସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରିଯାମ୍
ଯଦି ସନ୍ତାନ ହୋଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିରାଗରେ ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି,
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜରତ୍କାରୁର୍ମୁନୀଶ୍ଵରଃ 2.46.
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ଜରତ୍କାରୁ ଖୁସି ହେଲେ ।
ତସ୍ଯୈ ଶୁଭାଶିଷଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଯୁର୍ଦେଵା ମୁଦାଽନ୍ଵିତାଃ
ସେ ନାରୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବିଦାୟ ନେଲେ ।
ମୁନେଃ କରସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରାତ୍ସଦ୍ଯୋ ଗର୍ଭୋ ବଭୂଵ ହ
ମୁନିଙ୍କ ହାତ ଛୁଇଁବା ସହିତ, ସେଠାରେ ସାଙ୍ଗକୁ ସାଙ୍ଗ ଗର୍ଭ ହେଲା ।
ଜରତ୍କାରୁରୁଵାଚ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ଵୈଷ୍ଣଵାଗ୍ରଣୀଃ
ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ: 'ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ,'
ତେଜସ୍ଵୀ ଚ ତପସ୍ଵୀ ଚ ଯଶସ୍ଵୀ ଚ ଗୁଣାନ୍ଵିତଃ
'ତେଜସ୍ୱୀ, ତପସ୍ୱୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ,'
ସ ଚ ପୁତ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୋ ଧାର୍ମିକଃ କୁଲମୁଦ୍ଧରେତ୍
'ସେ ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ଧର୍ମିକ ହେବେ, ଏହି ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ ।'
ପତିଵ୍ରତା ସୁଶୀଲା ଯା ସପ୍ରିଯା ପ୍ରିଯଵାଦିନୀ
ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାଭାବରେ ଭଜନ୍ତି, ସଦ୍ଗୁଣବତୀ, ପ୍ରିୟା ଓ ମିଷ୍ଟି କଥା କହନ୍ତି,
ହରିଭକ୍ତିପ୍ରଦୋ ବନ୍ଧୁସ୍ତଦିଷ୍ଟଂ ଯତ୍ସୁଖପ୍ରଦମ୍
ଯିଏ ହରିଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସହଯାତ୍ରୀ ଓ ଯାହା ସାଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ,
ସା ଗର୍ଭଧାରିଣୀ ଯା ଚ ଗର୍ଭଵାସଵିମୋଚିନୀ
ଯିଏ ଗର୍ଭଧାରଣ କରନ୍ତି ଓ ଗର୍ଭରୁ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି,
ଗୁରୁଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନଦାତା ଚ ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ କୃଷ୍ଣଭାଵନମ୍
ଯିଏ ଗୁରୁ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହି ଜ୍ଞାନ କୃଷ୍ଣ ଚିନ୍ତନ ସହିତ ଜଡିତ,
ଆଵିର୍ଭୂତଂ ତିରୋଭୂତଂ କିଂ ଵା ଜ୍ଞାନଂ ତଦନ୍ଯତଃ 2.46.
ଏହି ଜ୍ଞାନ କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଲୁଚିଯାଏ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଥାଏ, ଏହା ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜ୍ଞାନଠାରୁ ଭିନ୍ନ ।
ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ସାରଭୂତଂ ଚ ହରେରନ୍ଯଦ୍ଵିଡମ୍ବନମ୍
ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ହରିଠାରୁ ଅଲଗା କିଛି ମାନିଲେ ସେହିଟା ମାତ୍ର ଅନୁକରଣ ।
ଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ବନ୍ଧାତ୍ସ ରିପୁର୍ଯୋ ହି ବନ୍ଧଦଃ
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଯିଏ ବନ୍ଧନ ଦେଉଛି, ସେ ଶତ୍ରୁ ଅଟୁଟ ବନ୍ଧନକାରୀ ।
ସ ରିପୁଃ ଶିଷ୍ଯଘାତୀ ଚ ଯତୋ ବନ୍ଧାନ୍ନ ମୋଚଯେତ୍
ସେ ଶତ୍ରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ, କାରଣ ସେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉନାହିଁ ।
ନ ମୋଚଯେଦ୍ଯଃ ସ କଥଂ ଗୁରୁସ୍ତାତୋ ହି ବାନ୍ଧଵଃ
ଯିଏ ମୁକ୍ତି ଦେଉନାହିଁ, ସେ କିପରି ଗୁରୁ କିମ୍ବା ନିଜ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ନିକଟତମ ବନ୍ଧୁ ହେବେ?
ନ ଦର୍ଶଯେଦ୍ଯଃ ସ କଥଂ କୀଦୃଶୋ ବାନ୍ଧଵୋ ନୃଣାମ୍ ନିର୍ମୂଲଂ ଚ ପୁରାକର୍ମ ଭଵେଦ୍ଯତ୍ସେଵଯା ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯିଏ ଦିଗ ଦେଖାଉନାହିଁ, ସେ କିପରି ଲୋକଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ହେବେ? ସେବା କରିଲେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ମୂଳହୀନ ହୋଇ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ମଯା ଛଲେନ ତ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତା ଦୋଷଂ ମେ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ପ୍ରିଯେ
ମୁଁ ଚାଳାକି କରି ତୁମକୁ ଛାଡିଦେଇଛି; ପ୍ରିୟେ, ମୋ ଦୋଷକୁ ମାଫ କର ।
ପୁଷ୍କରେ ତପସେ ଯାମି ଗଚ୍ଛ ଦେଵି ଯଥାସୁଖମ୍
ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଯାଉଛି; ଦେବୀ, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଯାଅ ।
ଧନାଦିଷୁ ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ପ୍ରୀତିଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିପଥଗାମିନାମ୍
ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେପରି ଆସକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲେ ।
ଜରତ୍କାରୁଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନସା ଶୋକକାତରା
ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।
ମନସୋଵାଚ ଯତ୍ର ସ୍ମରାମି ତ୍ଵାଂ ବନ୍ଧୋ ତତ୍ର ମାମାଗମିଷ୍ଯସି।।2.46.
ସେ ମନେ ଭାବିଲେ: ମୁଁ ଯେଉଁଠି ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବି, ବନ୍ଧୁ, ସେଉଁଠି ତୁମେ ଆସିଯିବ ।
ବନ୍ଧୁଭେଦଃ କ୍ଲେଶତମଃ ପୁତ୍ରଭେଦସ୍ତତଃ ପରଃ
ପରିବାରରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ; ପୁଅମାନେ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ।
ପତିଃ ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଚ ଶତପୁତ୍ରାଧିକଃ ପ୍ରିଯଃ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ଶତପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ।
ପୁତ୍ରେ ଯଥୈକପୁତ୍ରାଣାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଯଥା ହରୌ
ଯେମିତି ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିବା ମାନେ ପାଇଁ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପାଇଁ, ହରି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।