ମହାଜ୍ଞାନଯୁତାଂ ଚୈଵ ପ୍ରଵରାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ସତାମ୍
ସେ ମହାଜ୍ଞାନ ଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚ ତାଂ ଦେଵୀଂ ମୂଲେନୈଵ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମୂଲମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଵେଦୋକ୍ତୋ ଭକ୍ତାନାଂ ଵାଞ୍ଛିତପ୍ରଦଃ
ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଓଁ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ କ୍ରୀଂ ଐଂ ମନସାଦେଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତି କୀର୍ତିତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି: 'ଓଁ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ କ୍ରୀଂ ଐଂ ମନସାଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା'।
ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧିର୍ଭଵେଦ୍ଯସ୍ଯ ସ ସିଦ୍ଧୋ ଜଗତୀତଲେ
ଯେଉଁଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସଫଳ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାଷାଢସଂକ୍ରାନ୍ତ୍ଯାଂ ଗୁଡାଶାଖାସୁ ଯତ୍ନତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଗୁଡ଼ ଓ ଶାଖା ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ—
ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ମାନସାଖ୍ଯାଯାଂ ଦେଵ୍ଯୈ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଯୋ ବଲିମ୍
ମାନସା ନାମକ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଯିଏ ଦେବୀଙ୍କୁ ବଳି ଦିଏ—
ପୂଜାଵିଧାନଂ କଥିତଂ ତଦାଖ୍ଯାନଂ ନିଶାମଯ 2.46.
ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଏହି କଥା ଏବେ ଶୁଣ।
ପୁରା ନାଗଭଯାକ୍ରାନ୍ତା ବଭୂଵୁର୍ମାନଵା ଭୁଵି
ପୁରୁଣା କାଳରେ ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ ସାପର ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀଂ ତାଂ ମାନସାଂ ସସୃଜେ ତତଃ
ତାପରେ ସେ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିଜ ମନରୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
କୁମାରୀ ସା ଚ ସଂଭୂଯ ଚାଗମଚ୍ଛଙ୍କରାଲଯମ୍
ସେ ଜଣେ କୁମାରୀ ଜନ୍ମ ନେଇ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଚ ତଂ ସିଷେଵେ ମୁନେଃ ସୁତା
ସେଠାରେ ମୁନିଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେବା କଲେ।
ମହାଜ୍ଞାନଂ ଦଦୌ ତସ୍ଯୈ ପାଠଯାମାସ ସାମ ଚ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ ଏବଂ ସାମବେଦ ପଢ଼ାଇଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀମାଯାକାମବୀଜ ଙେନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣପଦଂ ତଥା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଙ୍ଗଲଂ ନାମ କଵଚଂ ପୂଜନକ୍ରମମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମାୟା ଓ କାମଙ୍କର ବୀଜମନ୍ତ୍ର, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପାଦ, 'ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ' ନାମକ କବଚ ଓ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ଶିଖାଇଲେ।
ସ୍ତଵନଂ ସର୍ଵପୂଜ୍ଯଂ ଚ ଧ୍ଯାନଂ ଭୁଵନପାଵନମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ପୂଜ୍ୟ ସ୍ତୁତି ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଧ୍ୟାନ ଶିଖାଇଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯଂ ସତୀ
ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ପାଇ ତିନି ସତ୍ୟରୂପେ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଜୟୀ ହେଲେ।
ତ୍ରିଯୁଗଂ ଚ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ 2.46.
ସେ କୃଷ୍ଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଯୁଗ ଧରି ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଶାଙ୍ଗୀଂ ବାଲାଂ ଚ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ
କୃପାର ସାଗର ଦୟାରେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ଦେହ ଥିବା ସେଇ ଝିଅକୁ ଦେଖି ଦୟା କଲେ।
ଵରଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ଯୈ ପୂଜିତା ତ୍ଵଂ ଭଵେ ଭଵ
ପୂଜିତ ହେଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବର ଦେଲେ: 'ତୁମେ ସଦା ପୂଜିତ ହେଉ।'
ପ୍ରଥମେ ପୂଜିତା ସା ଚ କୃଷ୍ଣେନ ପରମାତ୍ମନା
ସେ ପ୍ରଥମେ କୃଷ୍ଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ।
ମନୁନା ମୁନିନା ଚୈଵ ହ୍ଯହିନା ମାନଵାଦିନା
ମନୁ, ମୁନି ଏବଂ ନାଗ, ମାନବମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ପୂଜିତ ହେଲେ।
ଜରତ୍କାରୁମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଯ କଶ୍ଯପସ୍ତାଂ ଦଦୌ ପୁରା
ପୁରୁଣା କାଳରେ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ମହାମୁନି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
କୃତ୍ଵୋଦ୍ଵାହଂ ମହାଯୋଗୀ ଵିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ତପସା ଚିରମ୍
ବିବାହ କରି, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ମହାଯୋଗୀ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
ନିଦ୍ରାଂ ଜଗାମ ସ ମୁନିଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ନିଦ୍ରେଶମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ମୁନି ନିଦ୍ରାର ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶୟନ କଲେ।
ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ତତ୍ର ମନସା ଚ ପତିଵ୍ରତା
ସେଠାରେ ସତୀ ନିଜ ମନରେ ଭାବନା କଲେ।
ଅକୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚିମାଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ନିତ୍ଯାଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍
ଯେଉଁ ସନ୍ଧ୍ୟା ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିତ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଇ ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟା କରିନଥିଲେ।
ନୋପତିଷ୍ଠତି ଯଃ ପୂର୍ଵାଂ ନୋପାସ୍ତେ ଯଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମାମ୍ 2.46.
ଯେଉଁଜଣେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନ ପରେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଵେଦୋକ୍ତମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ବୋଧଯାମାସ ତଂ ମୁନିମ୍
‘ଏହା ବେଦରେ କହିଛି’ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ।
ଜରତ୍କାରୁରୁଵାଚ ଵ୍ଯର୍ଥଂ ଵ୍ରତାଦିକଂ ତସ୍ଯା ଯା ଭର୍ତ୍ତୁଶ୍ଚାପକାରିଣୀ
ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ— ଯେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବିପରୀତ କାମ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ବ୍ୟର୍ଥ।
ତପଶ୍ଚାନଶନଂ ଚୈଵ ଵ୍ରତଂ ଦାନାଦିକଂ ଚ ଯତ୍
ଯେଉଁଠି ସେ ଯେଉଁସବୁ ତପ, ଉପବାସ, ବ୍ରତ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି—