ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମଂ ମୁନେ
ଏଭଳି, ମୁନି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କ୍ରମ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ସୌତିରୁଵାଚ କ୍ରତୋରପି କ୍ରିଯା ଭାର୍ଯ୍ଯା ଵାଲଖିଲ୍ଯାନସୂଯତ
ସୌତି କହିଲେ: ଯଜ୍ଞରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତିଆବଶ୍ୟକ; ଭାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସୋ ବଭୂଵୁର୍ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁତଃ ଶକ୍ତିଃ ଶକ୍ତେଃ ପୁତ୍ରଃ ପରାଶରଃ
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପରାଶର।
ଵ୍ଯାସପୁତ୍ରଃ ଶିଵାଂଶଶ୍ଚ ଶୁକଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରଃ
ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ, ଶିବଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ଶୁକ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ ନ ବୁଦ୍ଧଂ ଵଚନଂ କିଂଚିଦ୍ଧନେଶୋତ୍ପତ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ଧନେଶଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କୌଣସି ପ୍ରମାଣିତ କଥା ନାହିଁ।
ଅଧୁନା କଥିତଂ ଜନ୍ମ ଧନେଶସ୍ଯେଶ୍ଵରାଦିଦମ୍
ଏବେ ଧନେଶ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା କହାଯାଇଛି।
ସୌତିରୁଵାଚ ପୁନଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଶାପେନ ସ ଚ ଵିଶ୍ଵଶ୍ରଵସ୍ସୁତଃ
ସୌତି କହିଲେ: ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ପରି ହେଲେ।
ଗୁରଵେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦାତୁମୁତଥ୍ଯଶ୍ଚ ଧନେଶ୍ଵରମ୍
ଉତଥ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଧନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଧନେଶୋ ଵିରସୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ତଦ୍ଦାତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ଧନେଶ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ସେଠାରେ ନିଜକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତେନ ଵିଶ୍ରଵସଃ ପୁତ୍ରଃ କୁବେରଶ୍ଚ ଧନାଧିପଃ 1.10.
ଏହିପରି, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ କୁବେର ଧନର ଅଧିପତି ହେଲେ।
ପୁଲହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵାତ୍ସ୍ଯଃ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଶ୍ଚ ରୁଚେଃ ସୁତଃ
ପୁଲହଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବାତ୍ସ୍ୟ, ରୁଚିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ।
କାଶ୍ଯପଃ କଶ୍ଯପାଜ୍ଜାତୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ବୃହସ୍ପତେଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କଶ୍ୟପରୁ ଜନ୍ମ ହେଲା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୃଗୁଦ୍ୱାଜ ଜନ୍ମିଲେ।
ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଶ୍ଚ ରୁଚେଃ ପୁତ୍ରୋ ମୁନିସ୍ତେଜସ୍ଵିନାଂ ଵରଃ
ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, ରୁଚିଙ୍କ ପୁଅ, ତେଁ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ବଭୂଵୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵକ୍ତ୍ରାଦନ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣଜାତଯଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯମନୂନାଂ ଚ ପ୍ରଵରାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ମନୁମାନେଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଊରୁଦେଶାଚ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯାଶ୍ଚ ପାଦତଃ ଶୂଦ୍ରଜାତଯଃ
ଉରୁଠାରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଓ ପାଦଠାରୁ ଶୂଦ୍ର ବଂଶ ଜନ୍ମିଲେ।
ଗୋପନାପିତଭିଲ୍ଲାଶ୍ଚ ତଥା ମୋଦକକୂବରୌ
ଗୋପ, ନାପିତ, ଭିଲ୍ଲ, ଏହିପରି ମୋଦକ ଓ କୁବର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵମାଦ୍ଯା ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସଚ୍ଛୂଦ୍ରାଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଳ ଶୁଦ୍ଧ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚ ଶୂଦ୍ରାଯାଂ ଵୀର୍ଯ୍ଯାଧାନଂ ଚକାର ସଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଜଣେ ଶୂଦ୍ରା ମହିଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ନିଜ ବୀଜ ରଖିଥିଲେ।
ମାଲାକାରଃ ଶଙ୍ଖକାରଃ କର୍ମକାରଃ କୁଵିନ୍ଦକଃ 1.10.
ମାଳା ତିଆରି କରୁଥିବା, ଶଂଖ କାମ କରୁଥିବା, କାମ କରିବା ଶିଳ୍ପୀ ଓ କୁମ୍ଭାର—
ସୂତ୍ରକାରଶ୍ଚିତ୍ରକାରଃ ସ୍ଵର୍ଣକାରସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସୂତା ବୁଣିବା, ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ଓ ସୁନା କାମ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ—
ଶୌନକ ଉଵାଚ ଶୂଦ୍ରାଯାମଧମାଯାଂ ଚ କଥଂ ତେ ପତିତାସ୍ତ୍ରଯଃ
ଶୌନକ ପଚାରିଲେ: ଶୂଦ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ସେ ତିନିଜଣ କିପରି ପଡ଼ିଗଲେ?
କଥଂ ତେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଶାପୋ ହ୍ଯଭଵତ୍କେନ ହେତୁନା
ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ କିପରି ଲାଗିଲା, କେଉଁ କାରଣରେ?
ସୌତିରୁଵାଚ ତାମପଶ୍ଯଦ୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ପୁଷ୍କରେ ପଥି
ସୂତା କହିଲେ: ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତାଙ୍କୁ ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବା ରାସ୍ତାରେ ଦେଖିଲେ।
ଆଗଚ୍ଛତ୍ତଦ୍ଵିଲୋକାଚ୍ଚ ପ୍ରସାଦୋତ୍ଫୁଲ୍ଲମାନମଃ
ସେ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ ଓ ଦେଖିବା ସହିତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ମୁଖରିତ ହେଲା।
ରତ୍ନାଲଙ୍କାରଭୂଷାଢ୍ଯାଂ ସର୍ଵାଵଯଵକୋମଲାମ୍
ସେ ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ମୃଦୁ ଓ କୋମଳ।
ବୃହନ୍ନିତମ୍ବ ଭାରାର୍ତାଂ ମୁନିମାନସମୋହିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ ନିତମ୍ବ ଭାରରେ ଦବିଯାଇଥିଲା, ମୁନିମାନଙ୍କ ମନକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୋଣୀଂ କଠିନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାଯୁନାଽପହୃତାଂଶୁକାମ୍
ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନିତମ୍ବ ଓ ବାତାସରେ ଉଡ଼ିଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଦେଖି—
ସୁସ୍ମିତଂ ଚାରୁ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଚ ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵିନିନ୍ଦକମ୍
ତାଙ୍କର ହସୁଥିବା ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଶରତ୍ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାଇଦେଇଥିଲା।