ଶଙ୍କର ଉଵାଚ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚ ନ ସମର୍ଥୋଽହଂ ପ୍ରଦାତୁଂ ଶରଣାଗତମ୍
ଶଂକର କହିଲେ, "ମୋ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଜଣେଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।"
ଯୋ ଦଦାତି ଭଯେନୈଵ ପ୍ରପନ୍ନଂ ଶରଣାଗତମ୍ 1.9.
ଯିଏ ଭୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ସର୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽହଂ ନ ସ୍ଵଧର୍ମଂ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ିପାରିବି, ହେ ଜଗତ୍ପତି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଧର୍ମକୁ ନୁହେଁ।
ଯଶ୍ଚ ଧର୍ମଂ ସଦା ରକ୍ଷେଦ୍ଧର୍ମସ୍ତଂ ପରିରକ୍ଷତି
ଯିଏ ସଦା ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଧର୍ମ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ।
ତ୍ଵଂ ସର୍ଵମାତା ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ହନ୍ତା ଚ ପରିଣାମତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମାଆ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପରିଣତିରେ ସଂହାରକ ମଧ୍ୟ।
ଶଙ୍କରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଭାଵଵିତ୍
ଶଂକରଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଭାବକୁ ଜାଣିଥିବା ଭଗବାନ—
ପ୍ରତସ୍ଥାଵର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ନିର୍ଵ୍ଯାଧିଃ ଶିଵଶେଖରେ
ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ ହେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଯକ୍ଷ୍ମଗ୍ରସ୍ତଂ ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦକ୍ଷସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ମାଧଵମ୍
ତାଙ୍କୁ ଯକ୍ଷ୍ମାରେ ପୀଡ଼ିତ ଦେଖି, ଦକ୍ଷ ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵାଲଯଂ ଦ୍ଵିଜ
କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ତାଶ୍ଚ ପରିପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଜହାର ଦିଵାନିଶମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନି ପାଇ, ଦିନ ରାତି ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମଂ ମୁନେ
ଏଭଳି, ମୁନି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କ୍ରମ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ସୌତିରୁଵାଚ କ୍ରତୋରପି କ୍ରିଯା ଭାର୍ଯ୍ଯା ଵାଲଖିଲ୍ଯାନସୂଯତ
ସୌତି କହିଲେ: ଯଜ୍ଞରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତିଆବଶ୍ୟକ; ଭାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସୋ ବଭୂଵୁର୍ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁତଃ ଶକ୍ତିଃ ଶକ୍ତେଃ ପୁତ୍ରଃ ପରାଶରଃ
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପରାଶର।
ଵ୍ଯାସପୁତ୍ରଃ ଶିଵାଂଶଶ୍ଚ ଶୁକଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରଃ
ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ, ଶିବଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ଶୁକ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ ନ ବୁଦ୍ଧଂ ଵଚନଂ କିଂଚିଦ୍ଧନେଶୋତ୍ପତ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ଧନେଶଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କୌଣସି ପ୍ରମାଣିତ କଥା ନାହିଁ।
ଅଧୁନା କଥିତଂ ଜନ୍ମ ଧନେଶସ୍ଯେଶ୍ଵରାଦିଦମ୍
ଏବେ ଧନେଶ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା କହାଯାଇଛି।
ସୌତିରୁଵାଚ ପୁନଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଶାପେନ ସ ଚ ଵିଶ୍ଵଶ୍ରଵସ୍ସୁତଃ
ସୌତି କହିଲେ: ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ପରି ହେଲେ।
ଗୁରଵେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦାତୁମୁତଥ୍ଯଶ୍ଚ ଧନେଶ୍ଵରମ୍
ଉତଥ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଧନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଧନେଶୋ ଵିରସୋ ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ତଦ୍ଦାତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ଧନେଶ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ସେଠାରେ ନିଜକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତେନ ଵିଶ୍ରଵସଃ ପୁତ୍ରଃ କୁବେରଶ୍ଚ ଧନାଧିପଃ 1.10.
ଏହିପରି, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ କୁବେର ଧନର ଅଧିପତି ହେଲେ।
ପୁଲହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵାତ୍ସ୍ଯଃ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଶ୍ଚ ରୁଚେଃ ସୁତଃ
ପୁଲହଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବାତ୍ସ୍ୟ, ରୁଚିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ।
କାଶ୍ଯପଃ କଶ୍ଯପାଜ୍ଜାତୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ବୃହସ୍ପତେଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କଶ୍ୟପରୁ ଜନ୍ମ ହେଲା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୃଗୁଦ୍ୱାଜ ଜନ୍ମିଲେ।
ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଶ୍ଚ ରୁଚେଃ ପୁତ୍ରୋ ମୁନିସ୍ତେଜସ୍ଵିନାଂ ଵରଃ
ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, ରୁଚିଙ୍କ ପୁଅ, ତେଁ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ବଭୂଵୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵକ୍ତ୍ରାଦନ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣଜାତଯଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯମନୂନାଂ ଚ ପ୍ରଵରାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ମନୁମାନେଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଊରୁଦେଶାଚ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯାଶ୍ଚ ପାଦତଃ ଶୂଦ୍ରଜାତଯଃ
ଉରୁଠାରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଓ ପାଦଠାରୁ ଶୂଦ୍ର ବଂଶ ଜନ୍ମିଲେ।
ଗୋପନାପିତଭିଲ୍ଲାଶ୍ଚ ତଥା ମୋଦକକୂବରୌ
ଗୋପ, ନାପିତ, ଭିଲ୍ଲ, ଏହିପରି ମୋଦକ ଓ କୁବର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵମାଦ୍ଯା ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସଚ୍ଛୂଦ୍ରାଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଳ ଶୁଦ୍ଧ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚ ଶୂଦ୍ରାଯାଂ ଵୀର୍ଯ୍ଯାଧାନଂ ଚକାର ସଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଜଣେ ଶୂଦ୍ରା ମହିଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ନିଜ ବୀଜ ରଖିଥିଲେ।