ସୃଷ୍ଟେରାଦୌ ପିତୃଗଣାନ୍ସସର୍ଜ ଜଗତାଂ ଵିଧିଃ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ବିଧାତା ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତୃଗଣାନ୍ସିଦ୍ଧିରୂପାନ୍ମନୋହରାନ୍
ସେ ସାତି ଦଳ ପିତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସିଦ୍ଧ ଓ ମନମୋହନ ଦେହରେ ଥିଲେ, ଦେଖିଲେ।
ସ୍ନାନଂ ତର୍ପଣପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ତଂ ଦେଵପୂଜନମ୍
ସେ ନିଜେ ସ୍ନାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତର୍ପଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଯୋ ଵିପ୍ରସ୍ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧତର୍ପଣମ୍
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦିନେ ତିନିବେଳେ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ହରିସେଵାଵିହୀନଶ୍ଚ ଶ୍ରୀହରେରନିଵେଦ୍ଯଭୁକ୍
ଏବଂ ଯେ ହରିଙ୍କ ସେବା ଓ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଗ ଭୋଜନ କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗାମ ପିତୃହେତଵେ
ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ସର୍ଵେ ପ୍ରଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷୁଧିତା ଵିଷଣ୍ଣା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଭାମ୍
ସମସ୍ତେ ଭୋକା ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ଚ ମାନସୀଂ କନ୍ଯାଂ ସସୃଜେ ତାଂ ମନୋହରାମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ମନରୁ ଏକ ଅତି ମନୋହର କନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଵିଦ୍ଯାଵତୀଂ ଗୁଣଵତୀମପି ରୂପଵତୀଂ ସତୀମ୍ 2.41.
ସେ କନ୍ୟା ଶିକ୍ଷାଳୁ, ଗୁଣବତୀ, ରୂପବତୀ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ଵିଶୁଦ୍ଧାଂ ପ୍ରକୃତେରଂଶାଂ ସସ୍ମିତାଂ ଵରଦାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେ ପବିତ୍ର, ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ମୃଦୁହାସ୍ୟବଦନା, ଅନୁଗ୍ରହଦାତ୍ରୀ ଓ ଶୁଭା ଥିଲେ।
ଶତପଦ୍ମପଦନ୍ଯସ୍ତପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀମ୍
ସେ ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ଉପରେ ତାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ରଖିଥିଲେ।
ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତାଂ ଦଦୌ କନ୍ଯାଂ ତୁଷ୍ଟେଭ୍ଯସ୍ତୁଷ୍ଟିରୂପିଣୀମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ ଖୁସି ହେଲେ, ସେ ସନ୍ତୋଷର ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲେ।
ସ୍ଵଧାନ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚାର୍ଯ୍ଯ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଦେହି ଚେତି ଚ
‘ସ୍ୱଧା’ ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ କହିଲେ, ‘ଏହି କନ୍ୟାକୁ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦିଅ।’
ସ୍ଵାହା ଶସ୍ତା ଦେଵଦାନେ ପିତୃଦାନେ ସ୍ଵଧା ଵରା
ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱାହା’ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱଧା’ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ପିତରୋ ଦେଵତା ଵିପ୍ରା ମୁନଯୋ ମାନଵାସ୍ତଥା
ପିତୃମାନେ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି ଓ ମାନବମାନେ ସମାନଭାବେ,
ଦେଵାଦଯଶ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ପରିପୂର୍ଣମନୋରଥାଃ
ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଧୋପାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ‘ସ୍ୱଧା’ ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହାଯାଇଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯତ୍ନେନ ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ଏହାକୁ ମନ ଦେଇ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ହେ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵୈ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛସି ଵୃଦ୍ଧଯେ ।। 2.41.
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତଥାପି ତୁମର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବାରୁ ମୁଁ କହିବି।
ଶରତ୍କୃଷ୍ଣତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ମଘାଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵାସରେ
ଶରଦ ଋତୁର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପର୍ବରେ,
ସ୍ଵଧାଂ ନାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯୋ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦହଂମତିଃ
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ, ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିବା ସତ୍ୱେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ,
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସୀଂ କନ୍ଯାଂ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନାମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ସଦା ଯୁବତୀ ଓ ଦୃଢ଼ା ସ୍୵ଧାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଘଟେ ରମ୍ଯେ ଶାଲଗ୍ରାମେଽଥଵା ଶୁଭେ
ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ଏକ ସୁନ୍ଦର ପାତ୍ରରେ, ଶାଳଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ,
ଆଂ ଶ୍ରୀଂ କ୍ଲୀଂ ସ୍ଵଧାଦେଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତି ଚ ମହାମନୁମ୍
ସେ ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ର 'ଆଁ, ଶ୍ରୀଁ, କ୍ଲୀଁ, ସ୍ୱଧାଦେବ୍ୟାଇ, ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଶୃଣୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଵିଶାରଦ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଓ ବଡ଼ ௱ଯାଜ୍ଞ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ।
ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧେତ୍ଯେଵଂ ଯଦି ଵାରତ୍ରଯଂ ସ୍ମରେତ୍
ଯଦି କେହି ଦିନକୁ ତିନିଥର 'ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା' ମନେ ପକାଏ,
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ସ୍ଵଧାସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସମାହିତଃ
ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ମନ ଲଗାଇ ସ୍ୱଧା ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣେ,
ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧା ସ୍ଵଧେତ୍ଯେଵଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନରଃ 2.41.
ଯିଏ ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ 'ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱଧା' ପଢ଼େ,
ପିତୄଣାଂ ପ୍ରାଣତୁଲ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଜୀଵନରୂପିଣୀ
ତୁମେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ସମାନ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନର ଆକାର।